Reşad
Yolun ve işin doğrusunu bulmuş olgunluk. Kur'an'da azgınlığın ve sapkınlığın karşıtı olarak, doğru yolu bulma ve gösterme anlamında geçer.
Köklerde ne diyor?
رشد (r$d): Yolun doğruluğu temel anlamdır; reşad, azgınlık ve sapkınlığın karşıtıdır. İşin ve yolun doğrusunu bulmak, doğru yolu göstermek (irşad) bundan doğar.
رشد (r$d) — Yolun doğruluğu (Mekâyîs): أصل واحد يدل على استقامة الطريق
رشد (r$d) — Azgınlığın karşıtı; hidayet gibi kullanılır (Müfredât): خلاف الغي، يستعمل استعمال الهداية
رشد (r$d) — Sapkınlığın karşıtı (Ayn): ورشد يرشد رشدا [وهو] نقيض الضلال
رشد (r$d) — İşin ve yolun doğrusunu bulmak (Ayn): ورشد فلان إذا أصاب وجه الأمر والطريق
رشد (r$d) — Yol göstermek, doğruya yöneltmek (Ayn): والإرشاد: الدلالة والهداية
رشد (r$d) — Er-Reşîd: yaratılanları yararlarına yönelten (Lisân): هو الذي أرشد الخلق إلى مصالحهم
Tanım
Sözlükte kökün temel anlamı yolun doğruluğudur; reşad azgınlığın ve sapkınlığın karşıtıdır, hidayet gibi de kullanılır. İşin ve yolun doğrusunu bulmak, doğruya yöneltmek de bu kökten gelir. Kur'an'da reşit, rüşd ve reşad sözleri; doğru karar verebilen olgun kişiyi, doğruyu bulma yetkinliğini ve doğruya giden yolu anlatır. Firavun'un kendi emrinin reşit olmadığı da açıkça bildirilir.
Ayetlerle
Bakara 186. ayet — Allah yakındır ve dua edenin çağrısına karşılık verir. İnsanların da ona karşılık verip inanması, doğruyu bulmaları ümidiyle istenir.
Hud 97. ayet — Firavun'un emrine uyuldu, oysa Firavun'un emri reşit değildi. Kelime burada bir işin doğru ve isabetli oluşunu anlatır.
Kehf 10. ayet — Mağaraya sığınan gençler, Rablerinden rahmet isterken işlerinden kendilerine bir reşad hazırlanmasını da dilerler.
Enbiya 51. ayet — İbrahim'e daha önceden rüşdünün verildiği bildirilir. Rüşd burada kişiye verilmiş doğruyu bulma yetkinliğidir.
Mümin 29. ayet — Firavun, gördüğünden başkasını göstermediğini ve yalnızca reşad yolunu gösterdiğini söyler. İnanan adam ise 'bana uyun' derken aynı yolu çağırır.
Cin 2. ayet — Cinler Kur'an'ı dinleyince onun rüşde, yani doğruya ve olgunluğa ilettiğini söyler ve ona güvendiklerini belirtirler.
Sık sorulanlar
Reşad ile hidayet aynı şey midir?
Sözlükte reşad hidayet gibi de kullanılır ve azgınlığın, sapkınlığın karşıtıdır. Kur'an'da özellikle doğru yolu bulma ve işin doğrusunu görme anlamında geçer.
Kur'an'da reşit kime denir?
Doğruyu bulmuş, işini isabetle yapan olgun kişiye denir. Firavun'un emri için ise reşit olmadığı söylenir; yani kelime emrin doğruluğunu da ölçer.