Satır
Bir şeyin sıra sıra dizilmesi; yazılı satır, yazmak ve kitapta satırlaştırılmış olmak anlamında geçer.
Köklerde ne diyor?
سطر (sTr): Bir şeyin sıra hâlinde dizilmesi temel anlamdır; yazı satırı, sıra sıra dikilmiş ağaç ve yazmak bundan doğar. Esâtîr, yazılmış boş sözlerdir; bir şeyi gözetip ona hâkim olan da bu köktendir.
سطر (sTr) — Bir şeyin sıra sıra dizilmesi (Mekâyîs): أصل مطرد يدل على اصطفاف الشيء
سطر (sTr) — Yazı, ağaç ya da insanlardan oluşan sıra, satır (Müfredât): الصف من الكتابة، ومن الشجر المغروس
سطر (sTr) — Satır satır yazmak (Müfredât): وسطر فلان كذا: كتب سطرا سطرا
سطر (sTr) — Düzensiz, boş hikâyeler (esâtîr) (Ayn): أحاديث لا نظام لها بشيء
سطر (sTr) — Bir şeyi gözetip ona hâkim olan (müseytır) (Mekâyîs): المسيطر، وهو المتعهد للشيء المتسلط عليه
Tanım
Sözlükte kökün temel anlamı bir şeyin sıra hâlinde dizilmesidir. Yazı satırı, sıra sıra dikilmiş ağaç ve yazmak bundan doğar. Esâtîr, yazılmış boş sözler anlamına gelir; bir şeyi gözetip ona hâkim olan da bu köktendir. Kur'an'da kök, kitapta satırlaştırılmış hükümleri, kalemin yazdıklarını ve inkâr edenlerin evvelkilerin satırları diye anlattıkları sözü gösterir.
Ayetlerle
İsra 58. ayet — Kentlerin kıyametten önce yıkılacağı ya da azaplandırılacağı söylenir ve bunun kitapta satırlaştırıldığı bildirilir.
Tur 2. ayet — Satırlaştırılmış bir kitap yemin konusu yapılır; kitap burada sıralı yazı olarak anılır.
Kamer 53. ayet — Her küçük ve büyük şeyin satırlaştırılmış olduğu bildirilir.
Kalem 1. ayet — Kalem ve onların satırlaştırdıkları kanıt gösterilir; fiil yazma işini anlatır.
Enfal 31. ayet — Ayetler okunduğunda 'bu evvelkilerin satırlarıdır' denir; sözcük burada ayetleri küçümsemek için kullanılır.
Furkan 5. ayet — Evvelkilerin satırlarının yazdırıldığı ve sabah akşam okunduğu iddia edilir.
Sık sorulanlar
Satır kökü Kur'an'da ne anlatır?
Kök, bir şeyin sıra sıra dizilmesini ve yazılmasını anlatır. Ayetlerde kitapta satırlaştırılmış olan şeyler ile kalemin yazdıkları bu kökle anılır.
'Evvelkilerin satırları' ifadesi ne demektir?
Ayetlerde bu söz, inkâr edenlerin Kur'an'a verdikleri tepkidir. Onlara göre ayetler önceki kavimlerin yazılı sözlerinden ibarettir; sözcük burada boş sözleri anlatır.