Sayma
Saymak ve hazırlamak kökünden gelen bu kavram; sayı, sayılı az şey ve önceden hazırlanan şeyi anlatır; nimetler sayıyla bitmez.
Köklerde ne diyor?
عدد (Edd): Saymak ve hazırlamak temel anlamdır; bütün türevler bu ikisine döner. Sayı, sayılı yani az olan, önceden hazırlanan şey ve kadının iddeti bu köktendir.
عدد (Edd) — Saymak (Mekâyîs): لا يخلو من العد الذي هو الإحصاء
عدد (Edd) — Bir şeyi hazırlamak (Mekâyîs): ومن الإعداد الذي هو تهيئة الشيء
عدد (Edd) — Sayıları birbirine katmak (Müfredât): والعد ضم الأعداد بعضها إلى بعض
عدد (Edd) — Sayılı, yani az olan (Müfredât): شيء معدود ومحصور، للقليل
عدد (Edd) — Bir iş için hazırlanan şey (Mekâyîs): ما أعد لأمر يحدث
عدد (Edd) — Kadının iddeti: hayız günleri (Ayn): وعدة المرأة: أيام قروئها
Tanım
Kökün iki temel anlamı vardır: saymak ve hazırlamak. Sayıları birbirine katmak, sayılı yani az olan şey, bir iş için hazırlanan donanım ve kadının iddeti aynı köke bağlanır. Kur'an'da bu kök yılların sayısını bilmeyi, sayılı günleri, Allah'ın nimetlerini saymanın mümkün olmadığını ve inkâr edenler için hazırlanan azabı anlatır.
Ayetlerle
Bakara 24. ayet — Gerçekleri örtenler için hazırlanmış ateşe karşı korunun denir. Kök, önceden hazırlanmış olan şey anlamında kullanılır.
Tevbe 46. ayet — Çıkmak isteselerdi bunun için bir hazırlık hazırlarlardı denir. Hazırlık, niyetin gerçek olup olmadığını gösteren bir ölçüdür.
Yunus 5. ayet — Ay'a menziller ölçülmesi, senelerin sayısını ve hesabı bilmeniz içindir. Sayı, zamanın ölçülmesi bağlamında anılır.
Yusuf 20. ayet — Yusuf'u birkaç dirheme sattılar denir. Sayılı dirhem, değerin az olduğunu bildirir.
İbrahim 34. ayet — Allah'ın nimetini saymaya kalksanız onu hesap edemezsiniz denir. Sayma, nimetin genişliğini göstermek için kullanılır.
İsra 12. ayet — Gece ve gündüz iki ayettir ve yılların sayısını bilmeniz için kılınmıştır. Zamanı sayabilmek, ayetlerin bir amacı olarak gösterilir.
Sık sorulanlar
Sayma kökü Kur'an'da hangi anlamlarda geçer?
İki ana anlamı vardır: saymak ve hazırlamak. Kur'an'da yılların sayısı, sayılı günler, nimetlerin sayılamayışı ve hazırlanan şeyler bu kökle anlatılır.
Kur'an nimetlerin sayılabileceğini söyler mi?
Hayır. Allah'ın nimetlerini saymaya kalkarsanız onu hesap edemezsiniz denir; sayma burada nimetin genişliğini gösterir.