Sebîl
Sebîl, uzayıp giden yoldur. Kök, bir şeyi yukarıdan salıvermek ve uzamak anlamındadır; Kur’an’da Allah’ın yolu ve diğer yollar bu kelimeyle anılır.
Köklerde ne diyor?
سبل (sbl): İki yönü vardır: bir şeyi yukarıdan aşağı salıvermek ve bir şeyin uzayıp gitmesi. Uzayıp giden yol (sebîl) ikinciden doğar; Allah yolu ve yolda kalmış yolcu (ibnü's-sebîl) da buradandır.
سبل (sbl) — Bir şeyi yukarıdan aşağı salıvermek (Mekâyîs): يدل على إرسال شيء من علو إلى سفل
سبل (sbl) — Uzayıp giden yol (Mekâyîs): والممتد طولا: السبيل، وهو الطريق
سبل (sbl) — Kolay geçilen yol (Müfredât): السبيل: الطريق الذي فيه سهولة
سبل (sbl) — Evinden uzak düşmüş yolcu (ibnü's-sebîl) (Müfredât): وابن السبيل: المسافر البعيد عن منزله
سبل (sbl) — Allah yolu: O'nun çağırdığı hidayet yolu (Lisân): وسبيل الله: طريق الهدى الذي دعا إليه
سبل (sbl) — Bol yağmur (Mekâyîs): والسبل: المطر الجود
Tanım
Sözlükte kökün iki yönü vardır: bir şeyi yukarıdan aşağı salıvermek ve bir şeyin uzayıp gitmesi. Uzayıp giden yol, kolay geçilen yol anlamındaki sebîl ikinci yönden doğar. Evinden uzak düşmüş yolcu da ibnü’s-sebîl diye anılır; Allah yolu, O’nun çağırdığı hidayet yolu olarak açıklanır. Kur’an’da sebîl hem Allah’ın yolunu hem de suçluların ve hoş olmayan işlerin yolunu anlatır; bir yola gitmek ya da alıkoymak fiilleriyle kullanılır.
Ayetlerle
Bakara 108. ayet — Gerçekleri örtmeyi inanıp güvenmekle değiştiren yolun düzgününü kaybetmiş olur denir. Sebîl, doğru gidişin yolu olarak anılır.
Nisa 22. ayet — Babaların nikahladığı kadınlarla nikah kötü bir yol diye nitelenir. Sebîl, bir davranışın gittiği yön olarak da geçer.
Maide 16. ayet — Allah, rızasına uyanlara esenlik ve barış yollarını gösterir ve onları karanlıklardan aydınlığa çıkarır. Yollar çoğul gelir.
Enam 55. ayet — Ayetler ayrı ayrı açıklanır ki suçta ileri gidenlerin yolu açıkça belli olsun. Sebîl, görülüp ayırt edilen bir gidiş olarak geçer.
Araf 45. ayet — Allah’ın yolundan alıkoyanlar ve onda eğrilik arayanlar anılır. Yol, alıkonulabilen ve eğriltilmeye çalışılan bir doğrultudur.
Enfal 36. ayet — Gerçekleri örtenler mallarını Allah’ın yolundan alıkoymak için infak eder; sonra pişman olacaklar ve mağlup edilecekler. Sebîl, alıkoyma fiiliyle birlikte kullanılır.
Sık sorulanlar
Sebîl kelimesi tam olarak neyi anlatır?
Sözlükte uzayıp giden, kolay geçilen yol demektir. Allah yolu, hidayet yolu ve evinden uzak düşmüş yolcu aynı kökten anlatılır.
Kur’an’da sebîl hangi yollar için geçer?
Allah’ın yolu, esenlik ve barış yolları ile suçluların yolu ve kötü yol gibi çeşitli yönler için geçer. Kelime hangi yöne gidildiğini belirten ortak ifadedir.