Şekavet
Zahmet çekmek ve mutluluğun karşıtı olan sıkıntılı durum; Kur'an'da saîd karşısında şakî olarak geçer.
Köklerde ne diyor?
شقو ($qw): Zahmet çekmek, kolaylığın ve mutluluğun karşıtı olan durum temel anlamdır. Şekâvet, saadetin zıddıdır; bir işle uğraşıp didinmek de bu köktendir.
شقو ($qw) — Zahmet çekmek; kolaylığın ve saadetin karşıtı (Mekâyîs): أصل يدل على المعاناة وخلاف السهولة والسعادة
شقو ($qw) — Saadetin zıddı (şekâvet) (Lisân): الشقاء والشقاوة، بالفتح: ضد السعادة
شقو ($qw) — Bir işle uğraşıp didinmek (Mekâyîs): المشاقاة: المعاناة والممارسة
شقو ($qw) — Dağ çıkıntılarının uzun ve yüksek olanı (Ayn): والشاقي من حيود الجبال: الطالع الطويل
Tanım
Kökün temel anlamı zahmet çekmek, kolaylığın ve mutluluğun karşıtı olan durumdur; sözlükler şekaveti saadetin zıddı olarak verir, bir işle uğraşıp didinmeyi de aynı kökte sayar. Kur'an'da kelime kişinin kendisi için, Adem'in cennetten çıkarılmasının sonucu olarak, Kur'an'ın indirilişinin amacı olmadığı bağlamında ve en şakî diye üstünlük bildiren biçimiyle geçer. Kimi ayette karşıtı olan saîd ile yan yana anılır.
Ayetlerle
Hud 105. ayet — O gün hiç kimsenin izinsiz konuşamayacağı belirtilir; kimi onlardan şakî, kimi saîd diye ikiye ayrılır.
Hud 106. ayet — Şakî olanların ateşte olduğu ve orada inleme ile uğultu bulunduğu söylenir; kökün sonuç tarafı gösterilir.
Meryem 4. ayet — Zekeriya, Rabbim sana dua ederken hiç şakî olmadım diyerek duasının sonuçsuz kalmadığını dile getirir.
Taha 2. ayet — Kur'an'ın sana şakî olman için indirilmediği söylenir; kitabın amacı sıkıntı olmaktan ayrı tutulur.
Taha 117. ayet — Adem'e düşmanın seni ve eşini cennetten çıkarmasın ki şakî olursun denir; sıkıntıya düşme cennetten çıkışa bağlanır.
Leyl 15. ayet — Oraya yalnız en şakî olanın yaslanacağı söylenir; kök üstünlük bildiren biçimde geçer.
Sık sorulanlar
Şekavet kelimesi sözlükte neyin karşıtıdır?
Sözlüklere göre şekavet kolaylığın ve saadetin karşıtıdır. Zahmet çekmek ve bir işle uğraşıp didinmek de aynı kökte yer alır.
Kur'an'da şakî kelimesi neyle birlikte anılır?
Bir ayette karşıtı olan saîd ile birlikte, birkaç ayette ateş ve cennetten çıkarılma gibi sonuçlarla anılır; kök sıkıntılı hâli anlatır.