Sokmak
Bir şeyi başka bir şeyin içinden geçirmek ve içine sokmak; yola koyulmak da bu kökten gelir.
Köklerde ne diyor?
سلك (slk): Bir şeyin başka bir şeyin içinden geçmesi temel anlamdır. Yolda ilerlemek ve bir şeyi bir şeyin içine sokmak bundan doğar; dikiş ipliği de bu köktendir.
سلك (slk) — Bir şeyin içinden geçip işlemesi (Mekâyîs): أصل يدل على نفوذ شيء في شيء
سلك (slk) — Yolda ilerlemek (Müfredât): السلوك: النفاذ في الطريق
سلك (slk) — İçine sokmak (Ayn): والسلك: إدخال الشيء في شيء تسلكه فيه
سلك (slk) — Yol, geçit (Ayn): والمسلك: الطريق
سلك (slk) — Elbise diken iplikler (Ayn): الخيوط التي يخاط بها الثياب
Tanım
Kökün temel anlamı bir şeyin başka bir şeyin içinden geçip işlemesidir. Yolda ilerlemek, bir şeyi içine sokmak, yol ve geçit, dikiş ipliği bu anlamdan doğar. Kur'an'da fiil iki ana kullanımda görülür: suyu yeraltına geçirmek, yeryüzünde yollar açmak ve yollara koyulmak gibi doğa ve yolculuk bağlamı; bir de bir şeyi kalplere, zincire, azaba ya da sekara sokmak gibi içine yerleştirme bağlamı.
Ayetlerle
Hicr 12. ayet — Suçta ileri gidenlerin kalplerine onu böyle sokarız denir; fiil bir şeyin kalbe yerleştirilmesini anlatır.
Nahl 69. ayet — Arıya her üründen nasiplen ve Rabbinin yollarına koyul denir; fiil yola girip ilerlemek anlamındadır.
Taha 53. ayet — Yeryüzünü beşik kılan, orada yollar açan ve gökten su indirenden söz edilir; yolların açılması fiille anlatılır.
Zümer 21. ayet — Gökten inen suyun yeryüzünde pınarlara sokulduğu, ardından ürün çıkarıldığı anlatılır; fiil suyun yere geçirilmesidir.
Hâkka 32. ayet — Yetmiş arşın uzunluğundaki bir zincir içine sokun onu emri geçer; fiil bir şeyin içine geçirilmesini anlatır.
Müddessir 42. ayet — Sizi sekarın içine ne soktu sorusu sorulur; fiil bir yere sokulup girilmesi anlamındadır.
Sık sorulanlar
Selk köküyle Kur'an'da neler anlatılır?
Kök hem yola koyulmayı ve yol açmayı hem de bir şeyi bir şeyin içine sokmayı anlatır. Su, yol, kalpler ve zincir gibi farklı nesneler için aynı fiil kullanılır.
Kökün sözlükteki temel anlamı nedir?
Bir şeyin başka bir şeyin içinden geçip işlemesidir. Yolda ilerleme, içine sokma, geçit ve dikiş ipliği bu temel anlamdan türer.