Şia
Destek olup eşlik eden topluluk, taraftarlar. Ayetlerde ayrı inanç ve ideoloji gruplarını anlatır; aynı kök haberin yayılması anlamına da gelir.
Köklerde ne diyor?
شيع ($yE): İki temel anlamı vardır: destek olup eşlik etmek ve yayılıp duyulmak. Taraftarlar topluluğu (şîa) ilkinden, haberin yayılması ikincisinden doğar.
شيع ($yE) — Destek olmak, yardımcı olmak (Mekâyîs): يدل أحدهما على معاضدة ومساعفة
شيع ($yE) — Yaymak, duyurmak (Mekâyîs): والآخر على بث وإشادة
شيع ($yE) — Yardımcılar, taraftarlar (Mekâyîs): والشيعة: الأعوان والأنصار
شيع ($yE) — İnsanın güç aldığı topluluk (Müfredât): والشيعة: من يتقوى بهم الإنسان
شيع ($yE) — Haberin yayılması (Mekâyîs): شاع الحديث، إذا ذاع وانتشر
شيع ($yE) — Bir iş üzerinde birleşen topluluk (Lisân): القوم الذين يجتمعون على الأمر
Tanım
Kökün iki temel anlamı vardır: destek olup eşlik etmek ve yayılıp duyulmak. Taraftar topluluğu ilkinden, haberin yayılması ikincisinden türer. Kur'an'da kök çoğunlukla bir inanç ya da dava etrafında birleşen topluluğu anlatır; dinini bölenler, ahaliyi parçalayan Firavun ve geçmiş toplulukların taraftarları bu sözcükle anılır. Yayılma anlamı ise hayasızlığın yayılması ayetinde görülür.
Ayetlerle
Enam 159. ayet — Dinlerini bölüp gruplara ayrılanlardan peygamberin hiçbir şekilde olmadığı söylenir; onların işi Allah'a kalmıştır.
Hicr 10. ayet — Kendinden önceki toplulukların gruplarına da elçi gönderildiği anlatılır. Kök, ayrı inanç gruplarını gösterir.
Nur 19. ayet — İnananlar arasında aşırılığın yayılmasını sevenlere can yakıcı azap vardır. Burada kök, yayılmak anlamında fiil olarak geçer.
Kasas 4. ayet — Firavun yeryüzünde üstünlük taslayıp ahaliyi gruplara böler ve bir kesimi zayıf düşürür. Kök, bölünmüş toplulukları anlatır.
Saffat 83. ayet — İbrahim'in onun grubundan olduğu söylenir. Kök, aynı yolu paylaşan topluluk anlamında kullanılır.
Kamer 51. ayet — Daha önce davasını güttüğünüz kimselerin yıkıma uğratıldığı söylenir; ayet düşünüp ibret almaya çağırır.
Sık sorulanlar
Şia kelimesi Kur'an'da ne anlama gelir?
Kökün temel anlamı destek olup eşlik etmektir. Ayetlerde bir inanç, dava ya da yol etrafında bir araya gelen topluluğu, çoğu zaman da dinini bölen grupları anlatır.
Aynı kök yayılma anlamında da geçer mi?
Evet. Sözlüğe göre ikinci temel anlam yayılıp duyulmaktır. Nur suresindeki ayet, hayasızlığın inananlar arasında yayılmasını isteyenleri bu kökle anlatır.