Sol
Sağın karşıtı olan yan. Ayetlerde sağ ve sol her yandan kuşatmayı, kitabın solundan verilmesini ve solun arkadaşlarını anlatır.
Köklerde ne diyor?
شمل ($ml): İki temel anlamı vardır: bir şeyi her yanından sarıp kuşatmak ve sağın karşıtı olan sol yan. Sarınılan örtü, kuzey rüzgârı ve insanın huyları (şemâil) bu köktendir.
شمل ($ml) — Bir şeyi çevreleyip her yanından kavramak (Mekâyîs): فالأول يدل على دوران الشيء بالشيء وأخذه إياه من جوانبه
شمل ($ml) — Bir işin herkesi kapsaması (Mekâyîs): شملهم الأمر، إذا عمهم
شمل ($ml) — Sağın karşısındaki yan, sol (Müfredât): الشمال: المقابل لليمين
شمل ($ml) — İnsanın yaratılışı, huyu (Ayn): والشمال: خليقة الإنسان
شمل ($ml) — Kıblenin solundan esen rüzgâr (Ayn): ريح تهب عن يسار القبلة
شمل ($ml) — Sarınılan kaba örtü (Ayn): والشملة: كساء يشتمل به
Tanım
Kökün iki anlamı vardır: bir şeyi her yanından sarıp kuşatmak ve sağın karşıtı olan sol yan. Kur'an'da kullanım ağırlıkla ikincisidir; sağ ve sol birlikte anılarak her yönü ifade eder. Kitabı solundan verilenler ve solun arkadaşları da bu kökle anlatılır. Rahimlerin kuşattığı şeyi anlatan fiil ise birinci anlamı gösterir.
Ayetlerle
Araf 17. ayet — Şeytan, insanlara önlerinden, arkalarından, sağlarından ve sollarından yanaşacağını söyler. Sağ ve sol, her yönü kapsar.
Nahl 48. ayet — Gölgeleri sağdan ve soldan dönen şeylerin Allah'a secde ettiği söylenir; sol, sağla birlikte her yönü anlatır.
Kehf 18. ayet — Mağaradakilerin sağa ve sola döndürüldüğü anlatılır. Burada yön, gerçek sağ ve sol tarafları gösterir.
Sebe 15. ayet — Sebelilerin meskeninde sağdan ve soldan iki bahçe bir ayet olarak gösterilir.
Vakıa 41. ayet — Solun arkadaşları anılır ve onların ne olduğu sorulur. Sol, bir grubun adı içinde geçer.
Hâkka 25. ayet — Kitabı solundan verilen kişi, keşke kitabı verilmeseydi der. Sol, kitabın verildiği taraf olarak geçer.
Sık sorulanlar
Şimal kökü Kur'an'da ne anlatır?
Sağın karşıtı olan sol yanı anlatır. Ayetlerde sağla birlikte her yönü, kitabın solundan verilmesini ve solun arkadaşlarını anlatmak için kullanılır.
Kökün başka bir anlamı var mı?
Evet. Sözlüğe göre bir şeyi her yanından sarıp kuşatmak da kökün anlamıdır. Rahimlerin kuşattığı şeyi anlatan fiil bu anlamı gösterir.