Tanımak
Kökün iki asıl anlamı art arda dizilme ile sükûndur; bilmek, örf ve güzel koku bunlardan türer. Kur'an'da çoğunlukla tanımak ve herkesçe bilinen iyi için geçer.
Köklerde ne diyor?
عرف (Erf): İki temel anlamı vardır: bir şeyin art arda dizilmesi ile sükûn ve gönül huzuru. Bilmek, iyilik (örf) ve güzel koku, nefsin onlara ısınmasından ikinci anlama bağlanır.
عرف (Erf) — Birbirine bitişik art arda gelmek (Mekâyîs): يدل أحدهما على تتابع الشيء متصلا بعضه ببعض
عرف (Erf) — Sükûn ve huzur (Mekâyîs): والآخر على السكون والطمأنينة
عرف (Erf) — Bir şeyi izini düşünerek kavramak (Müfredât): إدراك الشيء بتفكر وتدبر لأثره
عرف (Erf) — İyilik (örf), gönüllerin ısındığı şey (Mekâyîs): وسمي بذلك لأن النفوس تسكن إليه
عرف (Erf) — Güzel koku (Ayn): والعرف: ريح طيب
عرف (Erf) — Atın yelesi (Mekâyîs): فالأول العرف: عرف الفرس
Tanım
Sözlükler bu kökte iki temel anlam görür: birbirine bitişik art arda gelmek ve sükûn, gönül huzuru. Bir şeyin izini düşünerek kavramak, tanımak da buradan doğar; nefis tanıdığına ısınır ve rahatlar. Örf, yani gönüllerin ısındığı iyi, aynı kökten gelir. Kur'an'da kök hem insanın bir kişiyi, bir kitabı ya da bir nimeti tanıması hem de herkesçe bilinen ortak iyi anlamında 'maruf' olarak geçer. Tanıyıp inkâr etmek ayrıca vurgulanır.
Ayetlerle
Bakara 89. ayet — Beklenen kitap gelince 'tanıdıkları halde' onu örttükleri söylenir; tanımak, bilmenin ardından gelen tutumun ölçüsü olur.
Ali İmran 104. ayet — Hayra çağıran topluluğun 'maruf' olanı emredip kötüden engellemesi istenir; kök, herkesçe bilinen ortak iyiyi anlatır.
Enam 20. ayet — Kitap verilenlerin onu 'oğullarını tanıdıkları gibi' tanıdıkları söylenir; tanıma, yakınlık ve kesinlik derecesiyle anlatılır.
Yusuf 58. ayet — Yusuf kardeşlerini tanır, onlar onu tanımaz; aynı kelime tanıma ile tanımamanın karşıtlığını gösterir.
Nahl 83. ayet — Allah'ın nimetini tanıyıp sonra inkâr ettikleri söylenir; tanımak, nimete karşı tutumun başlangıcı olarak geçer.
Tevbe 67. ayet — Münafıkların maruftan engelleyip münkeri emrettikleri söylenir; kök burada ortak iyinin karşıtını göstermek için kullanılır.
Sık sorulanlar
Kur'an'da 'maruf' ne anlama gelir?
Kökün örf, yani gönüllerin ısındığı iyi anlamından gelir. Ayetlerde 'maruf' emri ve 'munker' yasağı karşıt biçimde, herkesçe bilinen iyi ve kötü olarak geçer.
Bu kök yalnız bilmek midir?
Hayır. Sözlükte bir şeyin izini düşünerek kavramak ve sükûn bulmak anlamları vardır. Ayetlerde tanıyıp inkâr etmek, tanışmak ve tanınan nimet gibi kullanımlar görülür.