Taşlamak
Kökün tek temel anlamı taşla vurmaktır; sonra söverek, zanla atıp tutmak ve kovmak anlamına aktarılır. Şeytanın racîm olması bundan gelir.
Köklerde ne diyor?
رجم (rjm): Taşla vurmak tek temel anlamdır, sonra mecaza aktarılır: söverek, zanla ve kovarak "taşlamak". Şeytanın "racîm" olması kovulmuşluğudur.
رجم (rjm) — Taşla vurmak (Mekâyîs): يرجع إلى وجه واحد، وهي [الرمي ب] الحجارة
رجم (rjm) — Taşlarla atmak (Müfredât): والرجم: الرمي بالرجام
رجم (rjm) — Zanla, vehimle atmak; sövüp kovmak (Müfredât): ويستعار الرجم للرمي بالظن، والتوهم، وللشتم والطرد
رجم (rjm) — Kovulmuş şeytan (Müfredât): والشيطان الرجيم: المطرود عن الخيرات
رجم (rjm) — Öldürmek (Ayn): الرجم في القرآن القتل
رجم (rjm) — Kabir ya da üzerine yığılan taşlar (Mekâyîs): والرجمة: القبر
Tanım
Kökün sözlük özeti taşla vurmayı tek temel anlam sayar; sonra sövüp kovmak, zanla ve vehimle atmak gibi anlamlara aktarılır. Ayetlerde elçilere karşı çıkanların 'son vermezsen seni taşlarız' demesi görülür; sözcük, uzaklaştırma ve susturma tehdidi olarak geçer. Şeytanın racîm diye anılması da kovulmuş, atılmış olmasını anlatır; fiilin kendisi de kovma ve susturma için kullanılır.
Ayetlerle
Hud 91. ayet — Şuayb'a, söylediklerinin çoğunu kavrayamadıklarını ve yakın çevresi olmasa onu taşlayacaklarını söylerler; taşlama, toplumun karşı çıkana yönelttiği bir tehdit olarak geçer.
Meryem 46. ayet — İbrahim'in babası, ilahlarından uzaklaşıp uzaklaşmadığını sorar ve son vermezse onu taşlayacağını söyler; ardından ondan bir süre uzak durmasını ister.
Şuara 116. ayet — Nuh'un kavmi, son vermezse taşlananlardan olacağını söyler; ayet aynı tehdidin bir başka elçi için de yinelendiğini gösterir.
Sad 77. ayet — Allah'ın iblise oradan çıkmasını söylediği ve onun racîm olduğunu bildirdiği anlatılır; sözcük burada atılmış, kovulmuş olmayı anlatır.
Nahl 98. ayet — Kur'an okunduğunda, racîm şeytandan Allah'a sığınılması istenir; racîm sözcüğü şeytanın niteliği olarak yer alır.
Duhan 20. ayet — Musa, kendisini taşlamalarından Rabbine ve onların Rabbine sığındığını söyler; taşlama, elçiye yönelen bir zarar verme girişimi olarak geçer.
Sık sorulanlar
Racîm sözcüğü ne anlatır?
Kök taşla vurmak anlamındadır ve sonra sövüp kovmak anlamına aktarılır. Racîm, ayetlerde şeytanın niteliği olarak geçer ve kovulmuş, atılmış olmayı anlatır.
Ayetlerde taşlama hangi bağlamda geçer?
Elçilere karşı çıkan toplumlar 'son vermezsen seni taşlarız' der. Taşlama tehdidi, çağrıyı susturmak ve elçiyi uzaklaştırmak için dile getirilir.