Ümitsizlik
Ümidin kesilmesi, beklentinin ortadan kalkması. Kur'an'da rahmetten ve ahiretten ümit kesmek, nankör insan tipiyle anılır.
Köklerde ne diyor?
ياس (yAs): Ümidi kesmek temel anlamdır; ye's, umudun ve beklentinin ortadan kalkmasıdır. Bazı kullanımlarda 'bilmek' anlamına da gelir.
ياس (yAs) — Ümidi kesmek (Mekâyîs): اليأس: قطع الرجاء
ياس (yAs) — Bilmek anlamında kullanım (Mekâyîs): ألم تيأس، أي ألم تعلم
ياس (yAs) — Beklentinin ortadan kalkması (Müfredât): اليأس: انتفاء الطمع
ياس (yAs) — Umutsuzluk, ümidin karşıtı (Lisân): وقيل: اليأس نقيض الرجاء
Tanım
Sözlüklerde kökün temel anlamı ümidi kesmektir; ye's, beklentinin ortadan kalkmasıdır ve ümidin karşıtıdır. Kur'an'da insanın nimet çekilince umutsuz ve nankör olması, Allah'ın rahmetinden ümit kesmenin gerçekleri örtenlere özgü bir hal olarak anılması ve ahiretten umudunu kesmiş olanlar bu kökle anlatılır. Elçiler de sıkıntıda böyle bir noktaya gelir; sonra yardım ulaşır.
Ayetlerle
Hud 9. ayet — İnsana rahmet tattırılıp sonra çekilirse umutsuz ve nankör olur. Ümitsizlik burada nimetin kesildiği an görülen tepkidir.
Yusuf 87. ayet — Yakup, oğullarına Allah'ın rahatlığından ümit kesmemelerini söyler; bunu ancak nankörler yapar. Ümit kesmek, rahmete duyulan güvenin kaybıdır.
Yusuf 110. ayet — Elçiler ümit kesip yalanlandıklarını sandıkları anda onlara yardım gelir. Kök, son noktaya gelen bekleyişi anlatır.
İsra 83. ayet — İnsana nimet verilince yüz çevirir, şer dokununca ümitsiz olur. Ayet iki durumu birbirine karşı koyar.
Ankebut 23. ayet — Allah'ın ayetlerini ve O'nunla karşılaşmayı örtenler rahmetten ümidini kesmiştir. Onlara can yakıcı azap vardır.
Mümtehine 13. ayet — Gerçekleri örtenlerin kabirdekilerden ümit kestiği gibi, bazıları da ahiretten umudunu kesmiştir. Ümitsizlik, ahiretin reddiyle birlikte anılır.
Sık sorulanlar
Kur'an ümit kesmeyi nasıl anar?
Rahmetten ümit kesmek, gerçekleri örtenlerin ve nankör insanın hali olarak anılır. Yakup, oğullarına bunu yapmamalarını söyler.
Ye's kökü başka bir anlama gelir mi?
Sözlükler kökün bazı kullanımlarda bilmek anlamına geldiğini de belirtir. Ancak bu ayetlerin hepsinde kök, ümidin kesilmesi anlamında geçer.