Usr
Güçlük ve darlık; kolaylığın karşıtı. Kur'an'da zor gün, borçlunun darlığı ve usrun yanında yusr olarak geçer.
Köklerde ne diyor?
عسر (Esr): Güçlük ve şiddet temel anlamdır; kolaylığın karşıtıdır. Darlık, malın zor bulunması, çetin gün ve sol el bu kökle anlatılır.
عسر (Esr) — Güçlük ve şiddet (Mekâyîs): أصل صحيح واحد يدل على صعوبة وشدة
عسر (Esr) — Kolaylığın karşıtı (Mekâyîs): فالعسر: نقيض اليسر
عسر (Esr) — Malın zor bulunması, darlık (Müfredât): والعسرة: تعسر وجود المال
عسر (Esr) — İşlerin zorlaştığı gün (Müfredât): ويوم عسير: يتصعب فيه الأمر
عسر (Esr) — Muhalefet ve inatlaşma (Mekâyîs): والعسر: الخلاف والالتواء
عسر (Esr) — Sol eliyle iş yapan (Mekâyîs): ويقال للذي يعمل بشماله: أعسر
Tanım
Kökün temel anlamı güçlük ve şiddettir; kolaylığın karşıtı olarak verilir. Sözlükler malın zor bulunmasını, darlığı, işlerin zorlaştığı günü, muhalefet ve inatlaşmayı ve sol elle iş yapanı da aynı kökte sayar. Kur'an'da kök, borçlunun darlığı, zor saatler, çetin gün ve en çok yusr ile birlikte geçer. Kolaylık kelimesi aynı ayetlerde sıkça karşısına konur.
Ayetlerle
Bakara 280. ayet — Borçlu darlık içindeyse kolaylığa kadar beklemek gerekir; hakkından vazgeçmenin daha hayırlı olduğu söylenir.
Tevbe 117. ayet — Darlık saatinde ona uyan muhacir ve ensara Allah'ın yöneldiği anlatılır.
Kehf 73. ayet — Musa'ya yol arkadaşı, işimden dolayı bana zorluk sarma diyerek ricada bulunur.
Furkan 26. ayet — Egemenliğin o gün Rahman'a ait olduğu ve günün gerçeği örtenler için zor geçtiği söylenir.
Talak 7. ayet — Allah bir zorluğun ardından bir kolaylık kılacaktır denir; nafaka konusunda herkes kendine verilenle yükümlüdür.
İnşirah 6. ayet — Zorlukla birlikte bir kolaylık vardır sözü tekrar edilir; usr ile yusr yan yana verilir.
Sık sorulanlar
Usr kelimesi neyin karşıtı olarak geçer?
Sözlüğe göre usr kolaylığın karşıtıdır. Kur'an'da özellikle Şerh suresinde usr ile yusr yan yana, zorlukla birlikte kolaylık diye anılır.
Usr kökü Kur'an'da hangi durumlar için kullanılır?
Borçlunun darlığı, zor saatler ve gerçeği örtenler için çetin gün gibi durumlar için kullanılır; bu durumlarda kolaylığa ya da ardından gelecek kolaylığa işaret edilir.