Uyku
Hareketin dinmesi anlamındaki kökten gelen uyku; Kur'an onu dinlenme, rüya ve canın geçici alınması bağlamında anar.
Köklerde ne diyor?
نوم (nwm): Donukluk ve hareketin dinmesi temel anlamdır; uyku bundan gelir. Birine güvenip yatışmak, pazarın durgunlaşması ve sönük kişi de bu köktendir.
نوم (nwm) — Donukluk, hareketin dinmesi (Mekâyîs): يدل على جمود وسكون حركة
نوم (nwm) — Allah'ın canı ölüm olmaksızın alması (Müfredât): أن يتوفى الله النفس من غير موت
نوم (nwm) — Hafif ölüm (Müfredât): وقيل: النوم موت خفيف
نوم (nwm) — Birine güvenip yatışmak (Ayn): واستنام فلان إلى فلان، إذا أنس به
نوم (nwm) — Adı sanı duyulmayan, sönük kişi (Müfredât): والنومة أيضا: خامل الذكر
نوم (nwm) — Pazarın durgunlaşması (Mekâyîs): نامت السوق: كسدت
Tanım
Kökün temel anlamı donukluk ve hareketin dinmesidir. Uyku bundan gelir; sözlükte uykuyu Allah'ın canı ölüm olmaksızın alması, hafif bir ölüm olarak da anan satırlar vardır. Kur'an uykuyu gece ile birlikte bir dinlenme olarak, rüyanın görüldüğü hâl olarak ve canların alınıp bırakıldığı bir an olarak anlatır; ayrıca uyuyanların üzerine gelen azabın baskınlığını göstermek için de geçer.
Ayetlerle
Araf 97. ayet — Ayet, ahalinin uykudayken kendilerine sıkıntı gelmesinden güvende olup olmadıklarını sorar; uyku burada gafil ve savunmasız olma hâli olarak geçer.
Furkan 47. ayet — Ayet, geceyi giysi, uykuyu dinlenme, gündüzü canlanıp yayılma olarak belirlediğini bildirir; uyku burada hareketin dinmesi olarak anılır.
Rum 23. ayet — Ayet, gece ve gündüz uyumanın ve O'nun armağanlarını aramanın Allah'ın ayetlerinden olduğunu söyler.
Saffat 102. ayet — Ayet, uykuda görülen bir görüntünün oğula anlatıldığını aktarır; uyku burada rüyanın görüldüğü hâl olarak geçer.
Zümer 42. ayet — Ayet, Allah'ın canları ölümleri sırasında ve ölmeyenlerin de uykularında aldığını söyler; ölüm gelenin tutulduğunu, diğerinin belirli süreye kadar gönderildiğini bildirir.
Nebe 9. ayet — Ayet, uykunun bir dinlenme olarak kılındığını kısaca bildirir; uyku, insanın durgunlaşıp dinlenmesi olarak anılır.
Sık sorulanlar
Uyku Kur'an'da neyle ilişkilendirilir?
Kur'an uykuyu gece ile birlikte bir dinlenme olarak, rüyanın görüldüğü hâl olarak ve canların ölüm olmaksızın alınıp bırakıldığı bir an olarak anar.
Kökün sözlük anlamı uykuyla nasıl bağlanır?
Kökün temel anlamı hareketin dinmesidir. Uyku, insanın hareketinin durulduğu hâl olduğu için bu kökle anılır; sözlükte hafif bir ölüm olarak da tanımlanır.