Yaratma
Kök, ölçüp biçmek ve düzgün olmaktır. Kur’an’da Allah’ın örneksiz var etmesini, gökleri, yeryüzünü ve insanı oluşturmasını anlatır.
Köklerde ne diyor?
خلق (xlq): İki temel anlamı vardır: bir şeyi ölçüp biçmek ve düzgün, pürüzsüz olmak. Yaratmak, örneksiz var etmektir; huy, pay ve yalan uydurmak da takdir anlamından doğar.
خلق (xlq) — İki asıl: ölçüp biçmek ve düzgünlük (Mekâyîs): أحدهما تقدير الشيء، والآخر ملاسة الشيء
خلق (xlq) — Bir şeyi örneksiz, aslı olmadan var etmek (Müfredât): إبداع الشيء من غير أصل ولا احتذاء
خلق (xlq) — Bir şeyden başka bir şey meydana getirmek (Müfredât): إيجاد الشيء من الشيء
خلق (xlq) — Huy, yaratılış (Mekâyîs): ومن ذلك الخلق، وهي السجية
خلق (xlq) — Pay, nasip (halâk) (Mekâyîs): والخلاق: النصيب
خلق (xlq) — Yalan uydurmak (Mekâyîs): وهو اختلاقه واختراعه وتقديره في النفس
Tanım
Sözlükte kökün iki aslı vardır: bir şeyi ölçüp biçmek ve düzgün, pürüzsüz olmak. Örneksiz ve aslı olmadan var etmek ile bir şeyden başka bir şey meydana getirmek de anlamlar arasında sayılır. Huy, pay ve yalan uydurmak takdir anlamından türemiştir. Kur’an’da fiil gökleri ve yeryüzünü, insanı, öncekileri ve sonrakileri oluşturmak için geçer; çoğu yerde bir amaç, bir ölçü ve bir düzen vurgusu birlikte verilir.
Ayetlerle
Bakara 21. ayet — İnsanlara, kendilerini ve kendilerinden öncekileri oluşturan Rablerine kulluk etmeleri söylenir. Yaratma burada kulluğun gerekçesi olarak anılır.
Ali İmran 47. ayet — Meryem’in nasıl çocuğum olur sorusuna, Allah’ın dilediğini oluşturduğu söylenir. Bir işe hükmettiğinde ona yalnızca ol der ve o olmaya başlar.
Nisa 28. ayet — Allah’ın sizden hafifletmek istediği söylenir ve insanın zayıf oluşturulduğu bildirilir. Fiil, insanın yapısını anlatır.
Enam 1. ayet — Hamd, gökleri ve yeryüzünü oluşturan, karanlıkları ve aydınlığı kılan Allah’a aittir. Yaratma, kâinatın bütününe uzanan bir fiil olarak verilir.
Yunus 5. ayet — Güneş ışık, ay aydınlık kılınır ve aya menziller ölçülür. Bunların yalnızca gerçek bir amaçla oluşturulduğu söylenir; ölçü ve amaç yaratmayla birlikte anılır.
Hicr 26. ayet — İnsanın kuru çamurdan, değişime uğramış kokuşmuş bir balçıktan oluşturulduğu bildirilir. Ayet, insanın maddesel kaynağına işaret eder.
Sık sorulanlar
Yaratma kelimesinin kök anlamı nedir?
Sözlükte kökün iki aslı vardır: bir şeyi ölçüp biçmek ve düzgün olmak. Örneksiz var etmek ve bir şeyden başka bir şey meydana getirmek de anlamlar arasında sayılır.
Kur’an yaratmayı hangi bağlamlarda anlatır?
Gökler, yeryüzü ve insan oluşturma konusu olur. Ayetler fiili çoğu zaman gerçek bir amaçla, bir ölçüyle ve Allah’ın dilemesiyle birlikte verir.