Yıldız
Doğmak ve ortaya çıkmak kök anlamdır; doğan yıldız bu kökten adlanır. Kur'an'da yıldızlar yol göstermeleri ve buyruk altında olmalarıyla anılır.
Köklerde ne diyor?
نجم (njm): Doğmak ve ortaya çıkmak temel anlamdır; doğan yıldız (necm) buradan adlanır. Ülker yıldızı, gövdesiz bitki ve dişin, boynuzun çıkması da bu köktendir.
نجم (njm) — Doğmak, görünmek (Mekâyîs): أصل صحيح يدل على طلوع وظهور
نجم (njm) — Doğan yıldız (Müfredât): أصل النجم: الكوكب الطالع
نجم (njm) — Ülker yıldızı (Süreyyâ) (Mekâyîs): والنجم: الثريا، اسم لها
نجم (njm) — Gövdesiz bitki (Mekâyîs): والنجم من النبات: ما لم يكن له ساق
نجم (njm) — Dişin ve boynuzun çıkması (Mekâyîs): ونجم السن والقرن: طلعا
نجم (njm) — Bölüm bölüm belirlenmiş görevler (Ayn): والنجوم: وظائف الأشياء
Tanım
Kök, doğmak ve görünmek anlamındadır; doğan yıldız, gövdesiz bitki ve bir şeyin parça parça çıkması da aynı kökle anlatılır. Kur'an'da yıldızlar karanlıkta yol bulmaya yarayan, Allah'ın emriyle buyruk altına alınmış varlıklar olarak geçer. Gövdesiz bitki ve ağaçla birlikte secde edenler arasında da anılır, kıyamet tasvirinde ise silinir ve karartılır.
Ayetlerle
Enam 97. ayet — Yıldızların karanın ve denizin karanlıklarında yolunuzu bulasınız diye kılındığını bildirir; yıldız burada yol gösterici bir işarettir.
Nahl 12. ayet — Gece, gündüz, güneş ve ayla birlikte yıldızların da Allah'ın emriyle buyruk altına alındığını söyler; bunda akıl kullanan halk için ayetler olduğunu ekler.
Saffat 88. ayet — İbrahim'in yıldızlara bir bakış bakmasını anlatır; yıldız gözlemin konusu olarak geçer.
Rahman 6. ayet — Gövdesiz bitki ile ağacın secde ettiğini söyler; kökün gövdesiz bitki anlamı bu ayette görünür.
Mürselat 8. ayet — Yıldızlar silindiği zamanı kıyamet tasvirinin bir parçası olarak anar; yıldızlar kalıcı değil, silinebilir varlıklardır.
Tarık 3. ayet — Delici yıldızdan söz eder; yıldızın parlaklığıyla karanlığı delmesi yemin bağlamında anılır.
Sık sorulanlar
Yıldız kavramının kökü ne anlatır?
Kök doğmak ve ortaya çıkmaktır. Doğan yıldız bu yüzden adlanır; gövdesiz bitki ve parça parça çıkan şeyler de aynı kökle anlatılır.
Kur'an yıldızlardan neden söz eder?
Ayetlerde yıldızlar karanlıkta yol bulmak için kılınmış, Allah'ın emriyle buyruk altına alınmış işaretler olarak geçer; kıyamette ise silinip karartılırlar.