Yükseklik
Yükseklik, bir şeyin üstü ve en yüksek yeridir. Gök, gökten inen su ve anlamı tanıtan ad bu kökten doğar.
Köklerde ne diyor?
سمو (smw): Yükseklik temel anlamdır; her şeyin üstü olan gök, yağmur ve isim (adlandırma) bundan doğar. İsim, anlamı yüceltip gösterdiği için bu köke bağlanır.
سمو (smw) — Yükseklik, yükselmek (Mekâyîs): أصل يدل على العلو
سمو (smw) — Bir şeyin en üstü (Müfredât): سماء كل شيء: أعلاه
سمو (smw) — Gölgeleyen her yüksek şey, gök (Mekâyîs): وكل عال مطل سماء
سمو (smw) — Yağmur (gökten indiği için) (Müfredât): وسمي المطر سماء لخروجه منها
سمو (smw) — İsim, anlamı tanıtan ad (Mekâyîs): لأنه تنويه ودلالة على المعنى
سمو (smw) — Ufuktan yükselen hilalin görüntüsü (Ayn): وسماوة الهلال: شخصه إذا ارتفع عن الأفق
Tanım
Kökün temel anlamı yükseklik ve yükselmektir; sözlüklerde bir şeyin en üstü, gölgeleyen yüksek şey olarak gök ve gökten indiği için yağmur bu köke bağlanır. İsim de anlamı yüceltip tanıttığı için aynı kökte anılır. Kur'an'da bu kök hem göğü ve gökten gelen suyu hem de Allah'ın adını anarken kullanılır; böylece yukarıda olan şey ile ad arasındaki bağ kökün kendisinde görünür.
Ayetlerle
Fatiha 1. ayet — İşe Rahman ve Rahim olan Allah'ın adıyla başlanır. Kök burada ismi, adı anlatmak için geçer.
Bakara 19. ayet — Karanlıklar, gök gürültüsü ve şimşekle gökten gelen yağmur bir örnek olarak anılır. Kök yukarıdan inen yağmuru da kapsar.
Enam 1. ayet — Gökleri ve yeryüzünü oluşturan, karanlıkları ve aydınlığı kılan Allah'a her işin kusursuzluğunun ait olduğu söylenir. Gök yerin karşısındaki yüksek kütledir.
Araf 40. ayet — Ayetleri yalana sayanlar için semanın kapılarının açılmayacağı bildirilir. Gök burada ulaşılması istenen yüksek yerdir.
Enfal 11. ayet — Allah'ın üzerlerine gökten bir su indirdiği anlatılır; ayette bu su vahiy olarak da açıklanmıştır. Yukarıdan gelen su temizleyen ve pekiştiren bir şeydir.
Sık sorulanlar
Bu kök hangi anlamları taşır?
Temel anlamı yüksekliktir. Gök, gökten inen yağmur ve anlamı tanıtan isim bu kökten gelir; hepsinde yukarıda olma fikri vardır.
Gök ile isim neden aynı kökte?
Sözlüklere göre isim, anlamı yüceltip tanıttığı için bu köke bağlanır. Ayetlerde de aynı kök hem Allah'ın adını hem göğü anlatır.