Zebh
Zebh, kökte yarmak demektir; boğazı yarıp kesmek ve kesilmek üzere ayrılan hayvan (zibh) bu anlamdan gelir.
Köklerde ne diyor?
ذبح (pbH): Yarmak tek temel anlamdır; hayvanın boğazını kesmek ve kurban bu anlamdan gelir. Kesilen hayvan (zibh) ve toprağı yaran sel yatakları da böyle adlanır.
ذبح (pbH) — Yarmak (Mekâyîs): أصل واحد، وهو يدل على الشق
ذبح (pbH) — Hayvanların boğazını yarmak (Müfredât): أصل الذبح: شق حلق الحيوانات
ذبح (pbH) — Kesilen ya da kesilmek için ayrılan hayvan (zibh) (Ayn): والذبح: ما أعد للذبح
ذبح (pbH) — Kesilmiş koyun (zebîha) (Lisân): والذبيحة: الشاة المذبوحة
ذبح (pbH) — Yeri yaran küçük seller (Mekâyîs): والمذابح: سيول صغار تشق الأرض شقا
ذبح (pbH) — Boğazda öldürücü bir hastalık (Ayn): والذبحة: داء يأخذ في الحلق
Tanım
Kökün sözlük anlamı yarmaktır. Hayvanın boğazını yarmak, kesilen ya da kesilmek için ayrılan hayvana zibh denmesi ve toprağı yaran küçük sellerin adlanması bu temelden çıkar. Kur'an'da kök, boğazlanan sığır, Firavun ailesinin oğulları kesmesi, babanın oğlunu kesmesine dair görüntü ve onun yerine verilen büyük zibh için kullanılır.
Ayetlerle
Bakara 49. ayet — Oğulları mağdur edip kadınları hayasızlaştırarak azabın kötüsünü reva gören Firavun ailesinden kurtuluş anlatılır. Zebh kalıbı kesmenin tekrarlanıp yaygınlaştığını gösterir.
Bakara 67. ayet — Musa halkına, Allah'ın bir sığır boğazlamalarını emrettiğini söyler. Halk bunu alay sanır; Musa cahillerden olmaktan Allah'a sığındığını belirtir.
Bakara 71. ayet — Sığırın özellikleri bildirilince halk onu boğazlar, ancak bunu neredeyse yapmayacaktı. Ayet, kökün hayvan kesmek anlamında kullanıldığı sahnenin sonunu verir.
Kasas 4. ayet — Firavun yerde üstünlük taslar, halkı gruplara böler ve bir topluluğun oğullarını keser, kadınlarını sağ bırakır. Ayet bu işi bozgunculuğun bir göstergesi olarak sunar.
Saffat 102. ayet — İbrahim oğluna, uykuda onu kestiğini gördüğünü söyler ve görüşünü sorar. Oğul, emrolunanı yapmasını ister ve sabredenlerden olacağını belirtir.
Saffat 107. ayet — Önemli mağduriyetin, perişanlığın karşılığı verilir. Kök burada kesilmek üzere verilen şeyi, yani zibh adını anlatır.
Sık sorulanlar
Zebh kelimesi Kur'an'da ne anlama gelir?
Kök yarmak demektir. Kur'an'da boğazlanan sığır, kesilen oğullar ve karşılık verilen zibh için kullanılır; boğazı yarıp kesmek anlamı ortak çizgidir.
Zibh ne demektir?
Zibh, kesilen ya da kesilmek için ayrılan hayvandır. Sözlükte yarmak anlamından türer. Kur'an'da 37:107'de, İbrahim'in oğluna karşılık verilen büyük zibh olarak geçer.