مقت (mqt) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler

مقت kökü ne anlama gelir?

Çirkinlik ve iğrençlik temel anlamdır; buradan çirkin iş yapana duyulan şiddetli öfke ve tiksinti doğar.

مقت (mqt) kökü Kuran'da 5 ayette, toplam 6 kez geçer.

مقت kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları

Çirkinlik, iğrençlik (Mekâyîsü'l-Luğa)

تدل على شناءة وقبح

Çirkin iş yapana duyulan şiddetli buğz (Müfredât)

البغض الشديد لمن تراه تعاطى القبيح

Nefretin en şiddetlisi (Lisânü'l-Arab)

المقت أشد الإبغاض

Cahiliyede babanın karısıyla evlenme (nikâhu'l-makt) (Mekâyîsü'l-Luğa)

أن يتزوج الرجل امرأة أبيه

Lisânü'l-Arab'da مقت maddesi (İbn Manzûr)

مقت: المُقِيتُ: الحافِظُ. الأَزهري: المُقِيتُ، الْمِيمُ فِيهِ مَضْمُومَةٌ وَلَيْسَتْ بأَصلية، وَهُوَ فِي الْمُعْتَلَّاتِ. ابْنُ سِيدَهْ: المَقْتُ أَشَدُّ الإِبْغاضِ. مَقُتَ مَقاتَةً، ومَقَتَه مَقْتاً: أَبْغضه، فَهُوَ مَمْقُوتٌ ومَقِيتٌ، ومَقَّتَه؛ قَالَ: / وَمَنْ يُكْثِرِ التَّسْآلَ، يَا حُرُّ، لَا يَزَلْ ... يُمَقَّتُ فِي عَينِ الصَّدِيقِ، ويَصْفَحُ / وَمَا أَمْقَتَه عِنْدِي وأَمْقَتَني لَهُ. قَالَ سِيبَوَيْهِ هُوَ عَلَى مَعْنَيَيْنِ: إِذا قُلْتَ مَا أَمْقَتَه عِنْدِي، فإِنما تُخْبر أَنه مَمْقُوتٌ؛ وإِذا قلتَ مَا أَمْقَتَني لَهُ، فإِنما تُخْبر أَنك ماقِتٌ. وَقَالَ قَتَادَةُ فِي قَوْلِهِ: لَمَقْتُ اللَّهِ أَكْبَرُ مِنْ مَقْتِكُمْ أَنْفُسَكُمْ؛ قَالَ: يَقُولُ لمَقْتُ اللهِ إِياكم حِينَ دُعِيتُم إِلى الإِيمان فَلَمْ تؤْمنوا، أَكبرُ مِنْ مَقْتكُم أَنفسَكم حِينَ رأَيتم الْعَذَابَ. قَالَ اللَّيْثُ: المَقْتُ بُغْضٌ عَنْ أَمر قَبِيحٍ رَكِبَه، فَهُوَ مَقِيتٌ؛ وَقَدْ مَقُتَ إِلى النَّاسِ مَقاتةً. الزَّجَّاجُ فِي قَوْلِهِ تَعَالَى. وَلا تَنْكِحُوا مَا نَكَحَ آباؤُكُمْ مِنَ النِّساءِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ إِنَّهُ كانَ فاحِشَةً وَمَقْتاً وَساءَ سَبِيلًا؛ قَالَ: المَقْتُ أَشدّ البُغْض. الْمَعْنَى: أَنهم أُعْلِمُوا أَن ذَلِكَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ كَانَ يُقَالُ لَهُ مَقْتٌ، وَكَانَ الْمَوْلُودُ عَلَيْهِ يُقَالُ لَهُ المَقْتيُّ، فأُعْلِمُوا أَن هَذَا الَّذِي حُرّم عَلَيْهِمْ مِنْ نِكَاحِ امرأَةِ الأَبِ لَمْ يَزَلْ مُنْكَراً فِي قُلُوبِهِمْ، مَمْقُوتاً عِنْدَهُمْ. ابْنُ سِيدَهْ: المَقْتِيُّ الَّذِي يَتَزَوَّجُ امرأَة أَبيه، وَهُوَ مِنْ فِعْلِ الْجَاهِلِيَّةِ؛ وتَزويجُ المَقْتِ فِعْلُ ذَلِكَ. وَفِي الْحَدِيثِ: / لَمْ يُصِبْنا عيبٌ مِنْ عُيوب الْجَاهِلِيَّةِ فِي نِكَاحِهَا ومَقْتها؛ المَقْتُ، فِي الأَصل: أَشدُّ البُغْض، ونكاحُ المَقْتِ: أَن يَتَزَوَّجَ الرجلُ امرأَةَ أَبيه إِذا طَلَّقها أَو ماتَ عَنْهَا، وَكَانَ يُفْعل فِي الجاهلية، وحَرَّمه الإِسلامُ.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 2, s. 90 — Şamile'de tam madde

Kitâbu'l-Ayn'da مقت maddesi (Halîl b. Ahmed)

المقت بغض من أمر قبيح ركبه، فهو مقيت، وقد مقت إلى الناس مقاتة، ومقته الناس مقتا فهو ممقوت والمقيت: الحافظ للشيء.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 5, s. 132 — Şamile'de tam madde

Mekâyîsü'l-Luğa'da مقت maddesi (İbn Fâris)

الميم والقاف والتاء كلمة واحدة تدل على شناءة وقبح. ومقته مقتا فهو مقيت وممقوت. ونكاح المقت كان في الجاهلية: أن يتزوج الرجل امرأة أبيه.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 5, s. 341 — Şamile'de tam madde

Müfredât'da مقت maddesi (Râgıb el-İsfehânî)

المقت: البغض الشديد لمن تراه تعاطى القبيح. يقال: مقت مقاتة فهو مقيت، ومقته فهو مقيت وممقوت. قال تعالى: إنه كان فاحشة ومقتا وساء سبيلا [النساء/ 22] وكان يسمى تزوج الرجل امرأة أبيه نكاح المقت، وأما المقيت فمفعل من القوت، وقد تقدم 1 .

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 772 — Şamile'de tam madde

مقت kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?

مَقْتًا (mekten) — bir kızgınlıktır: 2 kez · لَمَقْتُ (lemektu) — (size) kızması: 1 kez · مَقْتًۭا ۖ (mekten) — gazabdan: 1 kez · مَّقْتِكُمْ (mektikum) — sizin kızmanız-: 1 kez · وَمَقْتًۭا (ve mekten) — ve (Allah'ın) hışm(ı)dır: 1 kez

مقت kökü hangi ayetlerde geçer?

• Nisa Suresi 22. ayet — Babalarınızın daha önce evlenmiş oldukları kadınlarla evlenmeyin. Ancak geçmişte olanlar istisna. Bu utanç verici…
• Fatır Suresi 39. ayet — Sizi yeryüzünde halîfeler yapan Odur. Kim gerçeğe kâfirlik ederse, küfretmesi kendi zararınadır. Kâfirlerin küfürleri…
• Mümin Suresi 10. ayet — Kâfirlere seslenilir: "Elbette ki Allah'ın kızgınlığı, kendinize duymuş olduğunuz kızgınlıktan daha büyüktür. Zira siz…
• Mümin Suresi 35. ayet — O kimseler, kendilerine görevli kılınmış, yetki verilmiş bir kimse gelmediği halde, Allah'ın âyetleri hakkında…
• Saff Suresi 3. ayet — Yapmayacağınız şeyleri söylemeniz, Allah'ın yanında en nefret edilen şeydir.