Adam
Bu kök ayak organına döner; yaya yürüyen kişi ve erkek anlamı onunla anılır. Kur'an'da erkek, elçi ve yürüyen kişi için geçer.
Köklerde ne diyor?
رجل (rjl): Bu kökün çoğu ayak organına döner; yaya yürüyen kişi ve yürüyüşe dayanıklılık bundan doğar. Erkek anlamındaki "racul" ise İbn Fâris'e göre bu asıldan ayrıdır.
رجل (rjl) — Ayak organı (Mekâyîs): يدل على العضو الذي هو رجل كل ذي رجل
رجل (rjl) — İnsanlardan erkeğe özgü ad (Müfredât): الرجل: مختص بالذكر من الناس
رجل (rjl) — Yaya yürüyen (Müfredât): رجل وراجل للماشي بالرجل
رجل (rjl) — Yürümeye dayanıklı (Mekâyîs): ورجل رجيل وذو رجلة، أي قوي على المشي
رجل (rjl) — Çekirge sürüsü (Ayn): والرجل: القطيع من الجراد
رجل (rjl) — Birinin zamanı (Mekâyîs): كان ذاك على رجل فلان، أي في زمانه
Tanım
Sözlüklere göre kökün çoğu ayak organına döner: yaya yürüyen kişi ve yürümeye dayanıklı olan bu asıldan gelir. İnsanlardan erkeğe özgü ad olarak da anılır; bunun ayrı bir asıl olduğunu söyleyenler vardır. Kur'an'da kelime hem yürüyerek hareket eden kişiler hem de erkek, adam anlamında kullanılır. Ayetlerde elçiler adam olarak anılır, miras gibi hükümlerde erkekler ve kadınlar ayrı ayrı sayılır, bir mescitte temizlenmeyi sevenler er kişiler diye tanıtılır.
Ayetlerle
Bakara 239. ayet — Korku halinde namaz için ayakta, yaya olarak ya da binek üstünde olmaya izin verilir. Kelime burada yürüyen, ayağı üstünde duran kişiler için geçer.
Nisa 7. ayet — Anne babanın ve akrabaların bıraktığından erkekler için de kadınlar için de ayrı bir pay olduğu söylenir. Kelime burada erkekler anlamındadır.
Maide 23. ayet — Allah'ın nimet verdiği, korkanlardan iki adam kapıdan girmelerini söyler ve Allah'a güvenmelerini ister. Adam, cesaretle konuşan kişi olarak anılır.
Enam 9. ayet — Elçi bir melek kılınsaydı onun da bir adam kılınacağı söylenir. Ayet elçinin insanlardan bir adam olması fikrini işler.
Yusuf 109. ayet — Allah, senden önce kentlerin ahalisinden vahyettiğimiz adamlardan başkasını göndermedik der. Elçiler adam olarak anılır.
Tevbe 108. ayet — Temeli vahyin sınırlarına uyup korunma üzerine atılmış mescitte temizlenmeyi seven er kişilerin bulunduğu söylenir. Allah temizlenenleri sever.
Sık sorulanlar
Kur'an'da adam kelimesi hangi anlamlarda geçer?
Kök sözlükte ayak organına, yaya yürüyene ve erkeğe döner. Ayetlerde yaya yürüyen kişiler, erkekler ve elçilerin adam olarak anılması görülür.
Elçilerden adam diye söz eden ayetler hangileridir?
Örneğin 12:109 ve 16:43'te Allah, senden önce vahyettiğimiz adamlardan başkasını göndermedik der. 6:9'da da elçinin bir adam olacağı belirtilir.