Aldanış
Sözlükte birinin gafletini yakalayıp istediğini almak demektir; Kur'an'da insanı kandıran dünya hayatı, süslü söz ve şeytanın vaadi için kullanılır.
Köklerde ne diyor?
غرر (grr): Üç temel anlamı vardır: kalıp, eksiklik ve beyazlık ile soyluluk. Kur'an'da öne çıkan anlamı aldatmaktır; insanı kandıran mal, makam, şehvet ve şeytan 'gurûr' diye anılır.
غرر (grr) — Üç asıl: kalıp, eksiklik (Mekâyîs): أصول ثلاثة صحيحة: الأول المثال، والثاني النقصان
غرر (grr) — Üçüncü asıl: soyluluk, beyazlık, cömertlik (Mekâyîs): والثالث العتق والبياض والكرم
غرر (grr) — Birinin gafletini yakalayıp istediğini almak (Müfredât): غررت فلانا: أصبت غرته ونلت منه ما أريده
غرر (grr) — Aldatan her şey: mal, makam, şehvet, şeytan (Müfredât): فالغرور: كل ما يغر الإنسان من مال وجاه وشهوة وشيطان
غرر (grr) — Tehlike, risk (Müfredât): والغرر: الخطر
غرر (grr) — Toy, işleri denememiş genç (Ayn): والغر: الذي لم يجرب الأمور مع حداثة السن
Tanım
Kökün sözlükte üç anlamı vardır: kalıp, eksiklik ve beyazlık ile soyluluk; öne çıkan anlamı ise aldatmaktır. Birinin gafletini yakalayıp istediğini almak, aldatan her şeye ise gurur denir. Kur'an'da gurur; şeytanın vaadini, dünya hayatını ve süslü sözü anlatır ve insanın bunlara aldanmaması gerektiği ayetlerde dile getirilir.
Ayetlerle
Ali İmran 24. ayet — Ateşin kendilerine ancak sayılı günler dokunacağını söyleyenleri, uydurdukları şeylerin dinlerinde aldattığı anlatılır.
Nisa 120. ayet — Şeytanın onlara vaat edip kuruntuya soktuğu, vaadinin aldatmanın dışında bir şey olmadığı bildirilir.
Enam 112. ayet — Her nebiye düşman kılınan şeytanların birbirlerine aldatıcı, süslü söz vahyettikleri anlatılır.
Araf 51. ayet — Dinlerini oyun ve oyalanma edinenleri dünya hayatının aldattığı, Allah'ın da onları unutacağı bildirilir.
Lokman 33. ayet — İnsanlara, dünya hayatının onları aldatmaması ve aldatıcının onları Allah ile aldatmaması gerektiği söylenir.
Mümin 4. ayet — Gerçekleri örtenlerin beldelerde dönüp durmasının insanı aldatmaması gerektiği bildirilir.
Sık sorulanlar
Gurur kelimesi Kur'an'da ne anlatır?
Aldatma ve aldatan şeydir. Ayetlerde şeytanın vaadi, dünya hayatı ve süslü söz, insanı kandıran şeyler olarak bu kökle anılır.
Aldatıcı kimin ya da neyin adıdır?
31:33 ve 35:5'te aldatıcı, insanı Allah ile aldatmaya kalkanı belirtir; 4:120 ve 17:64'te ise şeytanın vaadi aldatışın dışında bir şey olmayan söz olarak geçer.