Arş
Arş, yapılmış bir şeyde yükseklik, tahttır; Kur'an'da çatı ve tahtın yanında Allah'ın egemenlik makamı için de geçer.
Köklerde ne diyor?
عرش (Er$): Yapılmış bir şeyde yükseklik temel anlamdır. Hükümdar tahtı, çatı ve çardak bu kökle adlanır; mecazen güç ve saltanatı da anlatır.
عرش (Er$) — Yapılmış bir şeyde yükseklik (Mekâyîs): يدل على ارتفاع في شيء مبني
عرش (Er$) — Hükümdarın tahtı (Ayn): العرش: السرير للملك
عرش (Er$) — Üstü örtülü yapı, çatı (Müfredât): العرش في الأصل: شيء مسقف
عرش (Er$) — Asmaya çardak kurmak (Müfredât): إذا جعلت له كهيئة سقف
عرش (Er$) — İzzet, saltanat ve hükümranlık (Müfredât): وكني به عن العز والسلطان والمملكة
عرش (Er$) — Kişinin işinin dayanağı (Ayn): وعرش الرجل: قوام أمره
Tanım
Sözlükte arş, yapılmış bir şeyde yükseklik anlamına gelir; hükümdar tahtı, üstü örtülü yapı, çatı ve asmaya kurulan çardak bu köktendir. Mecazen güç ve saltanatı da anlatır. Kur'an'da kelime hem bir kraliçenin tahtı ve yıkılan yapıların çatısı için, hem de Allah'ın arşın sahibi olduğunu bildiren ayetlerde kullanılır.
Ayetlerle
Tevbe 129. ayet — Yüz çevirenlere karşı Allah'ın yettiği ve O'nun muazzam arşın Rabbi olduğu söylenir.
Nahl 68. ayet — Arıya dağlardan, ağaçlardan ve insanların yükselttiklerinden ev edinmesi vahyedilir; fiil, yükseltip kurmak anlamındadır.
Kehf 42. ayet — Meyvesi kuşatılan kişinin bağı çatıları üzerine çökmüş bir hâle gelir; arş, asma çardaklarını gösterir.
Taha 5. ayet — Rahman'ın arşa istiva ettiği bildirilir; kelime egemenlik makamı için kullanılır.
Hac 45. ayet — Yanlış yapan kentlerin yıkıma uğratıldığı ve yapılarının çatılarının üzerine çöktüğü anlatılır.
Neml 23. ayet — Hüdhüd, bir kadının hükümdarlık ettiğini ve onun muazzam bir tahtı olduğunu bildirir; arş, hükümdar tahtıdır.
Sık sorulanlar
Arş sözlükte ne demektir?
Yapılmış bir şeyde yükseklik demektir; tahtı, çatıyı ve çardağı anlatır. Mecazen güç ve saltanat için de kullanılır.
Kur'an'da arş kelimesi yalnız Allah için mi geçer?
Hayır. Ayetlerde bir kraliçenin tahtı, yıkılan yapıların çatıları ve asma çardakları için de geçer; Allah için de arşın Rabbi denir.