Ay
Bir şeydeki beyazlık temel anlamdır; ay ve ay ışığı beyazlığı nedeniyle bu kökle adlandırılır. Kumar oynamak ve aldatmak da buna bağlanır.
Köklerde ne diyor?
قمر (qmr): Bir şeydeki beyazlık temel anlamdır; ay ve ay ışığı bundan adlandırılır. Kumar oynamak ve birini aldatmak da bu köke bağlanır.
قمر (qmr) — Bir şeydeki beyazlık (Mekâyîs): يدل على بياض في شيء
قمر (qmr) — Ay: beyazlığından ötürü (Mekâyîs): القمر: قمر السماء، سمي قمرا لبياضه
قمر (qmr) — Yıldızların ışığını bastıran (Müfredât): لأنه يقمر ضوء الكواكب ويفوز به
قمر (qmr) — Ay ışığı (Ayn): القمراء ضوء القمر
قمر (qmr) — Kumar oynamak (Ayn): وقامرته فقمرته من القمار
قمر (qmr) — Birini aldatmak (Müfredât): وقمرت فلانا: كذا خدعته عنه
Tanım
Sözlükler kökte bir şeydeki beyazlığı görür; ay beyazlığından ötürü bu adı alır, yıldızların ışığını bastırdığı ve ay ışığı da aynı kökle anılır. Kumar oynamak ve birini aldatmak da bu kökün diğer anlamlarıdır. Kur'an'da kök hemen hemen hep ay anlamında geçer: güneşin yanında yer alan, menzillere sahip bir aydınlık, buyruk altına alınan bir gök cismi, yörüngede hareket eden bir varlık ve gökte konumlandırılan bir ışık olarak.
Ayetlerle
Enam 77. ayet — İbrahim ayın ortaya çıktığını görünce 'Bu Rabbimdir' der, battığında yol göstermesini diler; ay, battığı için rab olamayan bir varlık olarak geçer.
Yunus 5. ayet — Güneşin ışık, ayın aydınlık kılındığı ve ona menziller ölçüldüğü söylenir; kök, yıl hesabını bilmek için konumlanan bir ölçü olarak geçer.
İbrahim 33. ayet — Güneşin ve ayın düzenli hareket edecek biçimde buyruk altına verildiği söylenir; ay, insanın hizmetine verilen bir varlık olarak geçer.
Enbiya 33. ayet — Geceyi, gündüzü, güneşi ve ayı oluşturanın O olduğu, hepsinin bir yörüngede hareket ettiği söylenir; kök, yörüngede dolaşan bir varlığı gösterir.
Furkan 61. ayet — Gökte burçlar konumlandıran ve orada bir kandil ile aydınlatıcı bir ay kılan Allah'ın bereketi anılır; ay, aydınlatıcı olarak geçer.
Yasin 39. ayet — Ayın eski kurumuş hurma dalına dönene kadar menzillerinin ölçüsünün belirlendiği söylenir; kök, ayın safhalarını anlatır.
Sık sorulanlar
Ay kelimesi sözlükte neye bağlanır?
Sözlükler kökte bir şeydeki beyazlığı görür ve ayın bu nedenle adlandırıldığını söyler. Kök ayrıca ay ışığını, kumar oynamayı ve aldatmayı anlatır.
Kur'an'da ay hangi bağlamlarda geçer?
Ayetlerde ay, menzilleri ölçülmüş bir aydınlık, buyruk altına alınmış bir gök cismi, yörüngede hareket eden bir varlık ve battığı için rab olamayan bir şey olarak geçer.