Ayrım
İki şeyi birbirinden ayırıp seçmek kökünden gelir; Kur'an'da denizin yarılması, topluluklar arası ayrılık ve ayrı kesimler için geçer.
Köklerde ne diyor?
فرق (frq): İki şeyi birbirinden ayırıp seçmek temel anlamdır. Fark, ayrılık açısından yarılmadır; furkan, hakla batılı ayıran kitap ve apaçık delil, ferîk ise ötekilerden ayrılan topluluktur.
فرق (frq) — İki şeyi ayırıp seçmek (Mekâyîs): يدل على تمييز وتزييل بين شيئين
فرق (frq) — Toplamanın karşıtı, ayırmak (Lisân): الفرق: خلاف الجمع
فرق (frq) — Başkalarından ayrılan topluluk (Müfredât): والفريق: الجماعة المتفرقة عن آخرين
فرق (frq) — Hakla batılı ayıran kitap (furkan) (Mekâyîs): فرق به بين الحق والباطل
فرق (frq) — Apaçık delil (Ayn): فرقانا أي حجة ظاهرة
فرق (frq) — Sabah (Mekâyîs): والفرقان: الصبح
Tanım
Kökün temel anlamı iki şeyi birbirinden ayırıp seçmektir; toplamanın karşıtıdır. Furkan, hakla batılı ayıran kitap ve apaçık delil; ferîk ise ötekilerden ayrılan topluluktur. Kur'an'da kök hem denizin yarılması gibi fiziksel ayırma hem de insanların kesimlere ayrılması için geçer.
Ayetlerle
Bakara 50. ayet — Denizin sizin için ayrıldığı ve Firavun ailesinin boğulduğu hatırlatılır. Kök burada suyun ikiye ayrılmasını anlatır.
Ali İmran 23. ayet — Kitaba çağrılınca bir kesimin yüz çevirdiği söylenir. Kök, topluluktan ayrılan bir grubu anlatır.
Maide 25. ayet — Musa Rabbinden kendileri ile yoldan çıkan halk arasını ayırmasını ister. Kök, aralarını ayırmayı anlatır.
Enam 81. ayet — Allah'a ortak koşanlarla koşmayanların hangi kesimin güvende olması daha doğru olduğu sorulur. Kök, iki ayrı kesimi anlatır.
Araf 30. ayet — Bir kesime yol gösterildiği, bir kesimin üzerine de sapıklığın gerçekleştiği söylenir. Kök, kesimlerin ayrışmasını anlatır.
Hud 24. ayet — İki kesimin örneği kör ve sağır ile gören ve işiten gibidir denir. Kök, ayrı iki grubu anlatır.
Sık sorulanlar
Furkan kelimesi hangi kökten gelir?
Furkan, iki şeyi ayırıp seçmek anlamındaki köktendir. Sözlükte hakla batılı ayıran kitap ve apaçık delil olarak anlatılır.
Bu kök Kur'an'da kesim anlamında nasıl geçer?
Ayetlerde ferîk, ötekilerden ayrılan topluluk, yani bir kesim anlamında geçer; iki kesimin karşılaştırıldığı ayetler vardır.