Ba's
Harekete geçirmek, yerinden kaldırmak olan bu kök, göndermeyi ve ölüleri diriltmeyi anlatır. Kur'an'da elçi gönderme ve diriliş bu kökle anılır.
Köklerde ne diyor?
بعث (bEv): Harekete geçirmek, yerinden kaldırmak temel anlamdır; göndermek ve yöneltmek buradan doğar. Ölüleri kaldırıp diriltmek ve kıyamet günü de bu kökle anılır.
بعث (bEv) — Harekete geçirmek, kaldırmak (Mekâyîs): أصل واحد، وهو الإثارة
بعث (bEv) — Bir şeyi kaldırıp bir yöne göndermek (Müfredât): أصل البعث: إثارة الشيء وتوجيهه
بعث (bEv) — Göndermek (Ayn): البعث: الإرسال
بعث (bEv) — Uykudan uyandırmak (Ayn): وبعثته من نومه فانبعث، أي: نبهته
بعث (bEv) — Diriliş günü, kıyamet (Ayn): ويوم البعث: يوم القيامة
بعث (bEv) — Gönderilen elçi (Lisân): والبعث: الرسول
Tanım
Kökün temel anlamı harekete geçirmek ve yerinden kaldırmaktır. Bir şeyi kaldırıp bir yöne göndermek, uykudan uyandırmak, diriliş günü ve gönderilen elçi bu asıldan gelir. Kur'an'da kök hem görevlendirme hem yeniden diriltme için kullanılır. Allah halklara elçiler görevlendirir, bir karga gönderir, hakem görevlendirilmesi istenir ve ölenlerin harekete geçirilmesi bu kökle ifade edilir. Diriliş inkâr edenlerin sözlerinde de geçer.
Ayetlerle
Bakara 56. ayet — Ölümünüzün ardından sizi harekete geçirdik denir. Kök burada ölümden sonra yeniden kalkış anlamındadır.
Nisa 35. ayet — Aralarının bozulmasından korkulursa erkeğin ahalisinden bir hakem ve kadının ahalisinden bir hakem görevlendirilir. Kök görevlendirme anlamında geçer.
Maide 31. ayet — Allah bir karga görevlendirdi ve karga toprağı eşeledi. Kök burada bir şeyin yöneltilmesi için geçer.
Enam 29. ayet — Onlar dünya hayatından başkası yoktur ve biz harekete geçirilenler değiliz derler. Diriliş inkârı bu kökle dile getirilir.
Yunus 74. ayet — Nuh'tan sonra halklarına elçiler görevlendirildi ve onlar apaçık kanıtlarla geldi. Elçi gönderme bu kökle anılır.
Nahl 21. ayet — Ölü olanlar diri değildir ve ne zaman harekete geçirileceklerini bilmezler. Ayet kelimeyi dirilişe bağlar.
Sık sorulanlar
Ba's kelimesi hangi anlamlarda geçer?
Kök harekete geçirmek ve göndermektir. Ayetlerde hem elçi veya hakem görevlendirme hem de ölenlerin yeniden harekete geçirilmesi için geçer.
Kur'an'da diriliş hangi sözle ifade edilir?
Ölülerin yeniden diriltilmesi bu kökün fiil biçimleriyle ifade edilir. Örneğin 6:29 ve 16:21'de harekete geçirilecek olanlardan söz edilir.