Baba
Baba, bir şeyin var olmasına ve düzelmesine sebep olan, besleyip büyüten kişidir. Kur'an'da ataların izinden gitmek de bu kökle anlatılır.
Köklerde ne diyor?
ابو (Abw): Beslemek ve büyütmek temel anlamdır; baba bu yüzden ebdir. Bir şeyin var olmasına ya da düzelmesine sebep olan kişiye de baba denir.
ابو (Abw) — Terbiye etmek, beslemek (Mekâyîs): يدل على التربية والغذو
ابو (Abw) — Baba (Müfredât): الأب: الوالد
ابو (Abw) — Bir şeyin varlığına ya da düzelmesine sebep olan (Müfredât): كل من كان سببا في إيجاد شيء أو صلاحه
ابو (Abw) — Yetimi babası gibi beslemek (Mekâyîs): فلان يأبو اليتيم، أي: يغذوه
ابو (Abw) — Birine baba olmak (Ayn): أبوت الرجل آبوه، إذا كنت له أبا
Tanım
Kökün sözlükteki temel anlamı beslemek ve büyütmektir; baba bu yüzden ebdir. Bir şeyin varlığına ya da düzelmesine sebep olan kişiye de baba denir. Kur'an'da kelime hem öz baba hem de ata anlamında geçer. Ataların üzerinde bulunulan yolun savunulması çokça anılır: insanlar Allah'ın indirdiğine çağrıldığında atalarının yolunu ileri sürerler. Ayetler bu yolu ölçüsüz izlemeyi sorgular.
Ayetlerle
Bakara 170. ayet — Allah'ın indirdiğine uyun denince atalarının yolunu izlediklerini söyleyenler anlatılır. Ayet, ataların akıl erdirmediği ve doğru yolu görmediği durumu sorgular.
Enam 74. ayet — İbrahim babasına putları ilah edinmesini sorar ve onu açık bir sapıklıkta gördüğünü söyler. Baba, öz baba anlamındadır.
Araf 28. ayet — Hayasızlık yapanların bunu babalarında gördükleri gerekçesiyle savunduğu anlatılır. Ayet Allah'ın hayasızlığı emretmediğini bildirir.
Tevbe 23. ayet — Küfrü imana tercih ederlerse babaların ve kardeşlerin yakın edinilmemesi söylenir. Aile bağı doğru yolun ölçüsü yapılmaz.
Yusuf 4. ayet — Yusuf'un babasına gördüğü rüyayı anlatması geçer. Baba, çocuğunun rüyasını anlattığı öz baba anlamındadır.
Rad 23. ayet — Atalardan, eşlerden ve soydan salih olanların Adn bahçelerine girdiği bildirilir. Ayet, atalardan salih olanları ayırarak anar.
Sık sorulanlar
Kur'an'da baba kelimesi hangi anlamlarda geçer?
Öz baba ve ata anlamında geçer. Sözlükte kök beslemek, büyütmek ve bir şeyin varlığına sebep olmaktır.
Ataların yolunu izlemek hakkında ayetler ne der?
Allah'ın indirdiğine çağrıldıklarında atalarının yolunu ileri sürenleri anlatır ve ataların akıl erdirmediğine ya da doğru yolu görmediğine dikkat çeker.