Ümmet
Ümmet, aynı asıldan beslenen, bir arada anılan topluluktur. Kök aynı zamanda ana, yönelmek ve kasıt anlamlarını taşır.
Köklerde ne diyor?
امم (Amm): Tek bir asıldan dört yakın anlam doğar: asıl, dönülen yer, topluluk ve din. Ana (ümm), kendisine başka şeyler katılan özdür; yönelmek ve kastetmek de bu köktendir.
امم (Amm) — Asıl, merci, topluluk ve din (Mekâyîs): وهي الأصل والمرجع والجماعة والدين
امم (Amm) — Boy, vakit ve kasıt (Mekâyîs): وهي القامة والحين والقصد
امم (Amm) — Kendisine başka şeyler katılan öz (ümm) (Mekâyîs): كل شيء يضم إليه ما سواه مما يليه
امم (Amm) — Anne olup beslemek (Mekâyîs): أي: تكون له أما تغذوه وتربيه
امم (Amm) — Yönelmek, kastetmek (Lisân): أمه يؤمه أما إذا قصده
Tanım
Kökün sözlükteki temel anlamları asıl, dönülen yer, topluluk ve dindir. Ana (ümm), kendisine başka şeyler katılan özdür; yönelmek ve kastetmek de aynı köktendir. Kur'an'da ümmet, belirli bir süresi olan, şahit getirilen, hesabı görülen topluluk için kullanılır. Hayvanlar bile ümmetler olarak anılır. Aynı kökten 'ümmi' kelimesi de ayetlerde kitabı bilmeyen kimseler için geçer.
Ayetlerle
Bakara 78. ayet — Kitabı bilmeyen ümmilerden söz edilir; onlar kuruntudan öte bir bilgiye sahip değildir. Ümmi burada ana kökünden gelen bir sıfat olarak geçer.
Nisa 41. ayet — Her ümmetten bir şahit getirileceği ve Elçi'nin de bunlara şahit kılınacağı bildirilir. Ümmet, hesabı görülen topluluk anlamındadır.
Maide 66. ayet — Kitap Ehli içinde orta yolu tutan bir ümmetin bulunduğu belirtilir. Ümmet, bir topluluğun içindeki ayrı bir kesimi de anlatır.
Enam 38. ayet — Yerdeki canlılar ve kuşların da sizin gibi ümmetler olduğu söylenir. Ümmet burada insan dışındaki topluluklar için de kullanılır.
Araf 34. ayet — Her ümmet için bir süre bulunduğu ve süre dolunca ertelenemeyeceği bildirilir. Ümmet, kendi ömrü olan bir topluluktur.
Yunus 19. ayet — İnsanların başlangıçta tek bir ümmet olduğu, sonra ayrılığa düştükleri anlatılır. Kelime burada ortak bir temelde birleşen toplumdur.
Sık sorulanlar
Ümmet kelimesi Kur'an'da kimler için geçer?
İnsan topluluklarının yanı sıra hayvan topluluklarını da kapsar. Kök, aynı asıldan beslenen ve bir arada anılan topluluk anlamını taşır.
Ümmi ile ümmet aynı kökten mi?
Evet, ikisi de aynı köke bağlıdır. Sözlükte ana ve asıl anlamı vardır; ayetlerde ümmi kitabı bilmeyen kimse, ümmet ise topluluk için geçer.