Batş
Bir şeyi güçle, üstün gelerek ve saldırarak sertçe yakalamak; zorlayıcı yakalayış.
Köklerde ne diyor?
بطش (bT$): Bir şeyi zorla, üstün gelerek ve güçle yakalamak temel anlamdır; saldırı anında sertçe tutmak buradan gelir.
بطش (bT$) — Zor, üstünlük ve güçle yakalamak (Mekâyîs): وهو أخذ الشيء بقهر وغلبة وقوة
بطش (bT$) — Bir şeyi saldırarak tutmak (Müfredât): البطش: تناول الشيء بصولة
بطش (bT$) — Her şeyde sert yakalayış (Ayn): والأخذ الشديد في كل شيء
بطش (bT$) — Düşmanlarına karşı güç ve yakalama sahibi (Ayn): أي: ذو البأس والأخذ لأعدائه
بطش (bT$) — Saldırı, hamle (Lisân): والبطشة: السطوة
Tanım
Kökün temel anlamı bir şeyi zorla, üstünlük ve güçle yakalamaktır; saldırı anında sertçe tutmak ve hamle de buradandır. Kur'an'da kök, insanın başkasını zorbaca yakalamasını ve Allah'ın şiddetli yakalayışını anlatır. Önceki toplumların güçleri anılırken yakalayışlarının şiddeti ölçü olarak geçer.
Ayetlerle
Şuara 130. ayet — Yakaladıklarında zorbalar gibi yakaladıkları söylenerek karşıdakilerin sert tutuşu eleştirilir; batş burada insanın sertçe tutuşunu anlatır.
Kasas 19. ayet — Musa iki düşmanından birini yakalamak istediğinde, o kişi onu yeryüzünde zorba olmakla suçlar; kök saldırarak yakalamayı anlatır.
Zuhruf 8. ayet — Yakalayışı onlardan daha şiddetli olanların yıkıma uğratıldığı ve öncekilerin örneğinin geçtiği bildirilir.
Duhan 16. ayet — En büyük yakalayışla yakalanılacak günden söz edilir; Allah'ın suçluların karşılığını vereceği bildirilir.
Kamer 36. ayet — Ezici gücümüz hakkında onların uyarıldığı, onların ise uyarılar hakkında inatla tartışıp durduğu anlatılır.
Büruc 12. ayet — Rabbin yakalayışının çok şiddetli olduğu kısa bir cümleyle bildirilir.
Sık sorulanlar
Batş kökü ne anlatır?
Bir şeyi güçle, üstün gelerek ve sertçe yakalamayı anlatır. Saldırı anındaki sert tutuş ve hamle kökün sözlükteki anlam çizgisidir.
Kur'an batşı kime nispet eder?
Hem insanın başkasını zorbaca yakalamasını hem de Allah'ın şiddetli yakalayışını anlatır. Önceki güçlü toplumların yıkımı da yakalayış şiddeti ölçüsüyle anılır.