بطش (bT$) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler

بطش kökü ne anlama gelir?

Bir şeyi zorla, üstün gelerek ve güçle yakalamak temel anlamdır; saldırı anında sertçe tutmak buradan gelir.

بطش (bT$) kökü Kuran'da 8 ayette, toplam 10 kez geçer.

بطش kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları

Zor, üstünlük ve güçle yakalamak (Mekâyîsü'l-Luğa)

وهو أخذ الشيء بقهر وغلبة وقوة

Bir şeyi saldırarak tutmak (Müfredât)

البطش: تناول الشيء بصولة

Her şeyde sert yakalayış (Kitâbu'l-Ayn)

والأخذ الشديد في كل شيء

Düşmanlarına karşı güç ve yakalama sahibi (Kitâbu'l-Ayn)

أي: ذو البأس والأخذ لأعدائه

Saldırı, hamle (Lisânü'l-Arab)

والبطشة: السطوة

Lisânü'l-Arab'da بطش maddesi (İbn Manzûr)

بطش: البَطْش: التَّنَاوُلُ بِشِدَّةٍ عِنْدَ الصَّوْلة والأَخذُ الشديدُ فِي كُلِّ شَيْءٍ بطشٌ؛ بَطَشَ يَبْطُشُ ويَبْطِشُ بَطْشاً. وَفِي الْحَدِيثِ: / فإِذا مُوسَى بَاطِشٌ بِجَانِبِ الْعَرْشِ / أَي مُتَعَلِّقٌ بِهِ بقوَّة. والبَطْشُ: الأَخذ الْقَوِيُّ الشَّدِيدُ. وَفِي التَّنْزِيلِ: وَإِذا بَطَشْتُمْ بَطَشْتُمْ جَبَّارِينَ؛ قَالَ الْكَلْبِيُّ: مَعْنَاهُ تَقْتُلون عِنْدَ الْغَضَبِ. وَقَالَ غَيْرُهُ: تَقْتُلون بِالسَّوْطِ، وَقَالَ الزَّجَّاجُ: جَاءَ فِي التَّفْسِيرِ أَن بَطْشَهُم كَانَ بالسَّوط والسَّيْف، وإِنما أَنكر اللَّه تَعَالَى ذَلِكَ لأَنه كَانَ ظُلماً، فأَما فِي الْحَقِّ فالبَطْش بِالسَّيْفِ وَالسَّوْطِ جَائِزٌ، والبَطْشة: السَّطْوة والأَخذُ بالعُنْف؛ وبَاطَشَهُ مُبَاطَشَةً وبَاطَشَ كبَطَشَ؛ قَالَ: / حُوتاً إِذا مَا زادُنا جِئْنَا بِهِ، ... وقَمْلَةً إِن نحنُ بَاطَشْنَا بِهِ / قَالَ ابْنُ سِيدَهْ: ليْسَتْ بِهِ مِنْ قَوْلِهِ بَاطَشْنا بِهِ كَبِهِ مَنْ سَطَوْنا بِه إِذا أَردت بِسَطَوْنا مَعْنَى قَوْلِهِ تَعَالَى: يَكادُونَ يَسْطُونَ بِالَّذِينَ، وإِنما هِيَ مثلُ بِه مِنْ قَوْلِكَ استَعَنَّا بِهِ وتَعاونَّا بِهِ، فَافْهَمْ. وبَطَشَ بِهِ يَبْطش بَطْشاً: سَطا عَلَيْهِ فِي سُرْعة. وَفِي التَّنْزِيلِ الْعَزِيزِ: فَلَمَّا أَنْ أَرادَ أَنْ يَبْطِشَ بِالَّذِي هُوَ عَدُوٌّ لَهُما. / وَقَالَ أَبو مَالِكٍ: يُقَالُ بَطَشَ فلانٌ مِنَ الحُمّى إِذا أَفاق مِنْهَا وَهُوَ ضَعِيفٌ. وبِطَاشٌ ومُباطِشٌ: اسمان.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 6, s. 267 — Şamile'de tam madde

Kitâbu'l-Ayn'da بطش maddesi (Halîl b. Ahmed)

البطش: التناول عند الصولة. والأخذ الشديد في كل شيء: بطش به. والله ذو البطش الشديد، أي: ذو البأس والأخذ لأعدائه.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 6, s. 240 — Şamile'de tam madde

Mekâyîsü'l-Luğa'da بطش maddesi (İbn Fâris)

الباء والطاء والشين أصل واحد، وهو أخذ الشيء بقهر وغلبة وقوة. قال الله تعالى: {إن بطش ربك لشديد} [البروج: 12] . ويد باطشة.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 1, s. 262 — Şamile'de tam madde

Müfredât'da بطش maddesi (Râgıb el-İsfehânî)

البطش: تناول الشيء بصولة، قال تعالى: وإذا بطشتم بطشتم جبارين [الشعراء/ 130] ، يوم نبطش البطشة الكبرى [الدخان/ 16] ، ولقد أنذرهم بطشتنا [القمر/ 36] ، إن بطش ربك لشديد [البروج/ 12] . يقال: يد باطشة.

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 129 — Şamile'de tam madde

بطش kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?

بَطْشًۭا (betşen) — tutuşu: 2 kez · ٱلْبَطْشَةَ (l-betşete) — vuruşla: 1 kez · بَطْشَ (betşe) — tutuşu: 1 kez · بَطَشْتُم (betaştum) — yakaladığınız: 1 kez · بَطَشْتُمْ (betaştum) — yakalıyorsunuz: 1 kez · بَطْشَتَنَا (betşetena) — bizim yakalamamıza karşı: 1 kez · نَبْطِشُ (nebtişu) — vururuz: 1 kez · يَبْطِشَ (yebtişe) — yakalamak: 1 kez · يَبْطِشُونَ (yebtişune) — tutacakları: 1 kez

بطش kökü hangi ayetlerde geçer?

• Araf Suresi 195. ayet — Onların, kendileriyle yürüyecek ayakları mı var? Veya tutacak elleri mi var? Veya görecek gözleri mi var? Ya da…
• Şuara Suresi 130. ayet — "Elinize imkân geçtiği zaman, onu zorbaca kullanıyorsunuz."
• Kasas Suresi 19. ayet — İkisinin de düşmanı olan adamı yakalamak istediğinde: "Ey Mûsâ! Dün öldürdüğün kimse gibi beni de mi öldürmek…
• Zuhruf Suresi 8. ayet — Biz, güç bakımından onlardan daha üstün olanları yok ettik. Geçmişe ait örnek haline geldiler.
• Duhan Suresi 16. ayet — En büyük yakalayışla yakalayacağımız gün, kuşkusuz Biz, mutlaka hesap görenleriz.
• Kaf Suresi 36. ayet — Onlardan önce, kendilerinden daha güçlü nice nesilleri yok ettik. Yok olmaktan kurtulmak için belde belde dolaştılar…
• Kamer Suresi 36. ayet — Ant olsun ki yakalayıp tutuşumuza karşı onları uyarmıştı. Ne var ki onlar bu uyarıları kuşku ile karşıladılar.
• Büruc Suresi 12. ayet — Rabb'inin yakalaması kesinlikle çok şiddetlidir.