Belde
Beled, halkının toplanıp yerleştiği sınırlı yerdir; şehir ve memleket anlamına gelir. Kur'an'da güvenli belde, temiz belde ve ölü beldenin canlanması anlatılır.
Köklerde ne diyor?
بلد (bld): Asıl anlamı göğüstür; insanların toplanıp oturduğu sınırlı yer olan şehir ve memleket bundan gelir. Bir yere yapışıp kalmak ve kafa ağırlığı (belâdet) da bu köktendir.
بلد (bld) — Göğüs (Mekâyîs): والأصل الصدر
بلد (bld) — Halkının toplanıp yerleştiği sınırlı yer, şehir (Müfredât): المكان المحيط المحدود المتأثر باجتماع قطانه
بلد (bld) — Yerin ayrılmış her parçası, bayındır olsun olmasın (Ayn): البلد: كل موضع مستحيز من الأرض
بلد (bld) — Yüceltilerek Mekke (Lisân): والبلد: مكة تفخيما لها
بلد (bld) — Yere yapışıp kalmak (Mekâyîs): بلد الرجل بالأرض، إذا لزق بها
بلد (bld) — İşte keskinlik ve atılganlığın karşıtı, ağırlık (Ayn): والبلادة نقيض النفاذ والمضاء في الأمر
Tanım
Sözlükte kökün asıl anlamı göğüstür. İnsanların toplanıp oturduğu sınırlı yer, yani şehir ve memleket bundan gelir. Yerin ayrılmış her parçası, bayındır olsun olmasın beled sayılır; Mekke ise yüceltilerek bu adla anılır. Bir yere yapışıp kalmak ve kafa ağırlığı da kökün anlamlarındadır. Kur'an'da belde, İbrahim'in güvenli kılınmasını istediği yer, temiz toprak ve yağmurla canlanan ölü yer olarak geçer.
Ayetlerle
Bakara 126. ayet — İbrahim bu beldeyi güvenli kılmasını ve ahalisini ürünlerle rızıklandırmasını diler. Belde güvenlik ve rızıkla birlikte anılır.
Ali İmran 196. ayet — Gerçekleri örtenlerin beldelerde dönüp durmasının inananı aldatmaması istenir. Belde, insanların geziyle dolaştığı yerleşimleri kapsar.
Araf 58. ayet — Temiz beldenin bitkisinin Rabbin koyduğu sistemle çıktığı, kötü olandan kıtlıktan başka bir şey çıkmadığı söylenir.
İbrahim 35. ayet — İbrahim bu beldeyi güvenli kılması ve kendisiyle oğullarını putlara kulluktan uzak tutması için Rabbine yalvarır.
Furkan 49. ayet — Ölü bir beldeye hayat vermek için indirilen su, hayvanların ve insanların sulanması amacıyla anılır.
Sebe 15. ayet — Sebelilerin meskeninde sağda ve solda iki bahçe vardır. Tertemiz bir belde ve bağışlayan bir Rab ile nimete şükretmeleri istenir.
Sık sorulanlar
Beled kelimesi neyi anlatır?
İnsanların toplanıp yerleştiği sınırlı yeri, yani şehir ve memleketi anlatır. Sözlükte kökün asıl anlamı göğüstür.
Kur'an'da belde hangi bağlamlarda geçer?
Güvenli belde duası, temiz ve verimli belde, yağmurla canlanan ölü belde ve nankörlüğün cezalandırıldığı yerler gibi bağlamlarda geçer.