Çaba
Çaba, koşudan aşağı hızlı yürümekten doğan, iyi ya da kötü bir işe yönelip emek vermektir. Ayetlerde insanın koşturması ve karşılığı anlatılır.
Köklerde ne diyor?
سعي (sEy): Koşmaktan hafif hızlı yürüyüş temel anlamdır; buradan iyi ya da kötü bir işte çaba göstermek, çalışıp kazanmak anlamı doğar. Zekât toplamak ve koğuculuk da bu köktendir.
سعي (sEy) — Koşudan aşağı hızlı yürüyüş (Müfredât): السعي: المشي السريع، وهو دون العدو
سعي (sEy) — İyi ya da kötü işte çaba göstermek (Müfredât): ويستعمل للجد في الأمر، خيرا كان أو شرا
سعي (sEy) — İş, kazanç (Ayn): يقولون: السعي العمل، أي: الكسب
سعي (sEy) — Yönelmek, kastetmek (Lisân): والسعي: القصد
سعي (sEy) — Zekât toplayan görevli (Ayn): والساعي: الذي يولى قبض الصدقات
سعي (sEy) — Birini yöneticiye çekiştirmek (koğuculuk) (Ayn): والسعاية: أن تسعى بصاحبك إلى وال
Tanım
Kökün temel anlamı koşudan aşağı, hızlı yürümektir. Buradan iyi ya da kötü bir işte çaba göstermek, çalışıp kazanmak, bir şeye yönelmek anlamı doğar. Sözlükler işi ve kazancı da bu köke bağlar. Kur'an'da kök hem gerçek bir koşuşu hem de insanın amacına yönelik emeğini anlatır. Çabanın yönü bozgunculuk da olabilir, ahiret de; ayetler çabanın karşılığını ve boşa gidebileceğini gösterir.
Ayetlerle
Bakara 205. ayet — Uzaklaştığında yeryüzünde bozgunculuk yapmak, ekini ve nesli yok etmek için koşturan biri anlatılır. Çaba burada kötü bir yöne harcanan emektir.
İsra 19. ayet — Ahireti isteyip ona gerektiği gibi gayret eden ve inanıp güvenen kimsenin gayretinin karşılık bulacağı bildirilir.
Kehf 104. ayet — Dünya hayatındaki koşturmaları boşa giden, yine de iyi iş yaptıklarını sananlar anlatılır. Çabanın hedefe ulaşmayabileceği görülür.
Taha 15. ayet — Herkesin çabasının karşılığını alması için saatin geleceği söylenir. Çaba, kişinin yaptığı ve karşılığı verilecek iştir.
Kasas 20. ayet — Şehrin ucundan bir adamın Musa'ya haber vermek için koşarak geldiği anlatılır. Kök burada gerçek bir koşuşu gösterir.
Saffat 102. ayet — İbrahim'in oğlunun onunla birlikte iş tutacak çağa ulaştığı anlatılır. Kök, çalışıp iş görecek çağa gelmeyi de kapsar.
Sık sorulanlar
Kur'an'da çaba ne anlama gelir?
Kök koşudan aşağı hızlı yürümek anlamındadır; buradan bir işe yönelip emek vermek anlamı doğar. Ayetlerde çaba hem iyi hem kötü bir yöne harcanabilir.
Çabanın karşılığı ayetlerde nasıl anlatılır?
Ayetler ahirete yönelik çabanın karşılık bulacağını, dünya hayatında boşa giden çabanın ise hedefe ulaşmayabileceğini bildirir. Karşılığı çabanın yönü belirler.