Cebel
Cebel, bir şeyin yükselerek toplanmasından doğan dağdır; Kur'an'da dağ, sağlamlığın ve Allah'ın gücünün göstergesi olarak geçer.
Köklerde ne diyor?
جبل (jbl): Bir şeyin yükselerek toplanması temel anlamdır; dağ ve büyük kalabalık buradan doğar. Yaratılış ve insanın üzerine yaratıldığı huy (cibillet) da bu köktendir.
جبل (jbl) — Bir şeyin yükselerek toplanması (Mekâyîs): وهو تجمع الشيء في ارتفاع
جبل (jbl) — Yerin büyük ve uzun kazıklarından her biri, dağ (Ayn): الجبل: اسم لكل وتد من أوتاد) الأرض إذا عظم وطال
جبل (jbl) — Yerinden kımıldamayan sağlamlık (Müfredât): فلان جبل لا يتزحزح
جبل (jbl) — İnsana konmuş, değişmeyen yaratılış (Müfredât): إشارة إلى ما ركب فيه من الطبع
جبل (jbl) — Büyük kalabalık (Mekâyîs): والجبل: الجماعة العظيمة الكثيرة
جبل (jbl) — Yaratılış, huy (Mekâyîs): والجبلة: الخليقة
Tanım
Kökün temel anlamı bir şeyin yükselerek toplanmasıdır; dağ ve büyük kalabalık buradan doğar. Dağ, yerinden kımıldamayan sağlamlık demektir; insana konmuş yaratılış ve huy anlamı da aynı kökten gelir. Kur'an'da cebel çoğu kez dağ olarak geçer: sağlam ve yüksek bir varlık, kıyamette yürütülüp savrulan bir şey ve barınak olarak.
Ayetlerle
İbrahim 46. ayet — Karşı çıkanların planları, dağları yerinden oynatacak olsa da Allah'ın katındadır.
İsra 37. ayet — Yeryüzünde böbürlenerek yürüyen insanın yeri yaramayacağı ve dağlara ulaşamayacağı söylenir.
Kehf 47. ayet — Dağların yürütüldüğü gün yer çıplak görülür ve insanlar bir araya toplanır.
Hicr 82. ayet — Dağlardan kendilerine güvenli evler yontan bir halk anlatılır; dağ burada barınak olarak geçer.
Nahl 68. ayet — Allah bal arısına dağlardan, ağaçlardan ve insanların yükselttiklerinden ev edinmesini vahyeder.
Meryem 90. ayet — Gökler çatlayacak, yer yarılacak, dağlar yıkılıp dağılacak kadar büyük bir söz söylendiği anlatılır.
Sık sorulanlar
Cebel Kur'an'da ne demektir?
Kök yükselerek toplanmak anlamındadır; ayetlerde dağ demektir. Sağlamlığı, insanın aşamayacağı yüksekliği ve kıyamette dağların yürütülmesini anlatmak için kullanılır.
Cebel yalnız dağ mıdır?
Sözlüklere göre kök yaratılışı, huyu ve büyük kalabalığı da anlatır. Kur'an'da ise ayetlerin çoğunda dağ anlamıyla geçer.