Cehalet
Cehalet, bilginin karşıtı bilgisizlik ve hafiflik, yerinde duramamaktır; Kur'an'da bilgisizce ve kontrolsüzce davranmak da bu kökle anlatılır.
Köklerde ne diyor?
جهل (jhl): İki temel anlamı vardır: bilginin karşıtı olan bilgisizlik ile hafiflik ve yerinde duramama. Bilgisizlik, bir şeye yanlış inanmayı ve bir işi gerektiği gibi yapmamayı da kapsar.
جهل (jhl) — Bilginin karşıtı, bilgisizlik (Mekâyîs): أحدهما خلاف العلم
جهل (jhl) — Hafiflik, sükûnetin yokluğu (Mekâyîs): والآخر الخفة وخلاف الطمأنينة
جهل (jhl) — Nefsin bilgiden boş olması (Müfredât): خلو النفس من العلم
جهل (jhl) — Bir şeyi olduğundan başka türlü sanmak (Müfredât): اعتقاد الشيء بخلاف ما هو عليه
جهل (jhl) — Bir işi gerektiği gibi yapmamak (Müfredât): فعل الشيء بخلاف ما حقه أن يفعل
جهل (jhl) — İslam'dan önceki fetret dönemi (câhiliye) (Ayn): زمان الفترة قبل الإسلام
Tanım
Kökün iki temel anlamı vardır: bilginin karşıtı olan bilgisizlik ve hafiflik, yerinde durmayıp sükûnetini yitirmek. Bilgisizlik, bir şeyi olduğundan başka türlü sanmayı ve bir işi gerektiği gibi yapmamayı da kapsar. Kur'an'da cahil, bilgisizce ve kontrolsüzce davranan kişidir; peygamberler bile cahillerden olmaktan Allah'a sığınır, Rahman'ın kulları ise cahillerle muhatap olunca selam der.
Ayetlerle
Bakara 67. ayet — Musa, bir sığır boğazlamalarını isteyince alaya alınır ve 'cahillerden olmamdan Allah'a sığınırım' der; cahillik burada ciddi bir işe alayla karşılık vermektir.
Araf 138. ayet — İsrailoğulları putlara bağlanan bir kavmi görünce Musa'dan kendilerine de bir ilah ister; Musa onlara 'siz cahillik eden bir kavimsiniz' der.
Hud 29. ayet — Nuh, inananları kovmayacağını söyler ve kavmini cahillik eden bir halk olarak gördüğünü belirtir; cahillik doğru bilginin yokluğuyla bağlantılıdır.
Nahl 119. ayet — Cahillikle kötü iş yapıp sonra tövbe edip düzeltenler için Rabbin bağışlayıcı ve merhametlidir; kök, bilgisizce hata yapmayı anlatır.
Furkan 63. ayet — Rahman'ın kulları arzda alçakgönüllülükle yürür; cahiller kendilerine hitap ettiğinde 'selam' derler. Cahil burada kontrolsüz tepki veren kimsedir.
Kasas 55. ayet — Boş söz işitenler ondan yüz çevirir, 'amelimiz bize, amelleriniz size' der ve cahillerle ilgilenmediklerini söyler.
Sık sorulanlar
Kur'an'da cahil kime denir?
Ayetlerde cahil, bilgisizce ve kontrolsüzce davranan kimsedir. Kök hem bilginin eksikliğini hem de hafifliği, yerinde duramamayı anlatır; bu yüzden hatalı davranış da cehalet sayılır.
Cahillere karşı ayetler ne yapmayı söyler?
Rahman'ın kulları cahillerle muhatap olunca selam verir ve onlarla ilgilenmez. Peygamberler de cahillerden olmaktan Allah'a sığınır; ayetler karşılık vermeyi değil sakin kalmayı anlatır.