جهل (jhl) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler

جهل (jhl) kökü Kuran'da 24 ayette, toplam 24 kez geçer. Temel anlamı: İki temel anlamı vardır: bilginin karşıtı olan bilgisizlik ile hafiflik ve yerinde duramama. Bilgisizlik, bir şeye yanlış inanmayı ve bir işi gerektiği gibi yapmamayı da kapsar. Bu sayfada kökün Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât maddeleri künyeleriyle verilir.

Anlam: İki temel anlamı vardır: bilginin karşıtı olan bilgisizlik ile hafiflik ve yerinde duramama. Bilgisizlik, bir şeye yanlış inanmayı ve bir işi gerektiği gibi yapmamayı da kapsar. • Kuran'da 24 ayette, toplam 24 kez geçer. • Bakara 2:67 — Hani, Mûsâ halkına: "Allah, sizden bir sığır kesmenizi istiyor." demişti. Onlar da: "Sen bizimle alay mı ediyorsun?" dediler. Mûsâ… • Bakara 2:273 — Yardımlar Allah yolunda mahsur olan, çalışmaya güç yetiremeyen yoksullar içindir. Bilmeyenler, utangaçlıklarından dolayı onları zengin… • Ali İmran 3:154 — Sonra O, üzüntünün ardından, sizden bir kısmınıza, güven duygusu, sarıp kuşatan bir iç dinginlik indirdi. Bir kısmınız da can kaygısına… • Nisa 4:17 — Allah katında tevbe; cehâletle bir kötülük yapıp hemen ardından o kötülüğü terk edenlerin tevbesidir. Allah, ancak bu gibilerin tevbelerini… • Maide 5:50 — Câhiliye hükmünü mü istiyorlar? Gerçeği kavramış bir toplum için, Allah'tan daha iyi hüküm veren kim olabilir? • Enam 6:35 — Eğer yüz çevirmeleri sana ağır geldiyse, yapabilirsen bir tünelle yerden veya bir merdivenle gökten onlara bir âyet getir! Eğer Allah… • Enam 6:54 — Âyetlerimize îmân etmiş kimseler sana geldiklerinde, "Size selâm olsun."de. Rabb'iniz rahmet etmeyi Kendi üzerine yazdı. Sizden kim… • Enam 6:111 — Eğer onlara gerçekten melekleri indirmiş olsaydık, ölüler onlarla konuşsaydı, her şeyi karşılarında toplasaydık, Allah dilemedikçe, yine de… • Araf 7:138 — İsrâîloğulları'nı denizden geçirdik. Kendilerine özgü putlara tapan bir halka rastladılar. Ey Mûsâ! "Bize de bunların ilâhları gibi bir… • Araf 7:199 — Affedici ol, urf ile buyur, câhillerden yüz çevir. • Hud 11:29 — "Ey halkım! Buna karşı sizden herhangi bir ücret istemiyorum. Benim ücretim, yalnızca Allah'a aittir. Siz, hor görüyorsunuz diye, Îmân… • Hud 11:46 — Dedi ki: "Ey Nûh! O senin ehlinden değildir. Zira onun yaptığı doğru olmayan bir işti. Öyleyse hakkında bilgin olmayan şeyi Benden isteme… • Yusuf 12:33 — "Ey Rabb'im! Zindan bana, bunların istedikleri şeyi yapmaktan daha sevimlidir. Eğer onların tuzaklarını benden savmazsan, onlara kanıp… • Yusuf 12:89 — "Yûsuf'a ve kardeşine cahilce ne yaptığınızı biliyor musunuz?" dedi. • Nahl 16:119 — Sonra, Rabb'in, cahillikle kötülük yapan ve sonra bunun ardından tevbe edip kendisini düzelten kimseleri bağışlar. Çünkü Rabb'in Çok… • Furkan 25:63 — Rahmân'ın kulları yeryüzünde alçak gönüllülükle yürürler. Câhiller, onlara laf attıkları zaman, "Selâm." derler. • Neml 27:55 — "Kadınları bırakıp şehvetle erkeklere mi yanaşıyorsunuz? Hayır! Siz gerçekten câhil bir toplumsunuz." • Kasas 28:55 — Onlar, kötü ve çirkin bir söz duydukları zaman, ondan yüz çevirirler. Ve: "Bizim yaptıklarımız bize, sizin yaptıklarınız da size aittir… • Ahzab 33:33 — Evlerinizde vakarlı olun. Câhiliye dönemindeki gösteriş gibi gösteriş yapmayın. Salâtı ikâme edin, zekâtı yapın. Allah'a ve Resûl'üne itaat… • Ahzab 33:72 — Biz, emaneti göklere, yere ve dağlara sunduk. Onu yüklenmeye yanaşmadılar. Ondan korktular. Onu insan yüklendi. O, çok zâlim ve çok…

جهل kökü ne anlama gelir?

İki temel anlamı vardır: bilginin karşıtı olan bilgisizlik ile hafiflik ve yerinde duramama. Bilgisizlik, bir şeye yanlış inanmayı ve bir işi gerektiği gibi yapmamayı da kapsar.

جهل (jhl) kökü Kuran'da 24 ayette, toplam 24 kez geçer.

جهل kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları

Bilginin karşıtı, bilgisizlik (Mekâyîsü'l-Luğa)

أحدهما خلاف العلم

Hafiflik, sükûnetin yokluğu (Mekâyîsü'l-Luğa)

والآخر الخفة وخلاف الطمأنينة

Nefsin bilgiden boş olması (Müfredât)

خلو النفس من العلم

Bir şeyi olduğundan başka türlü sanmak (Müfredât)

اعتقاد الشيء بخلاف ما هو عليه

Bir işi gerektiği gibi yapmamak (Müfredât)

فعل الشيء بخلاف ما حقه أن يفعل

İslam'dan önceki fetret dönemi (câhiliye) (Kitâbu'l-Ayn)

زمان الفترة قبل الإسلام

Lisânü'l-Arab'da جهل maddesi (İbn Manzûr)

جهل: الجَهْل: نَقِيضُ العِلْم، وَقَدْ جَهِلَه فُلَانٌ جَهْلًا وجَهَالَة، وجَهِلَ عَلَيْهِ. وتَجَاهَلَ: أَظهر الجَهْل؛ عَنْ سِيبَوَيْهِ. الْجَوْهَرِيُّ: تَجَاهَلَ أَرَى مِنْ نَفْسِهِ الجَهْل وَلَيْسَ بِهِ، واسْتَجْهَلَه: عَدَّه جاهِلًا واسْتَخَفَّه أَيضاً. والتَّجْهِيل: أَن تَنْسُبَهُ إِلى الجَهْل، وجَهِلَ فُلَانٌ حَقَّ فُلَانٍ وجَهِلَ فُلَانٌ عَلَيَّ وجَهِلَ بِهَذَا الأَمر. والجَهَالَة: أَن تَفْعَلَ فِعْلًا بِغَيْرِ العِلْم. ابْنُ شُمَيْلٍ: إِن فُلَانًا لَجَاهِل مِنْ فُلَانٍ أَي جاهِلٌ بِهِ. وَرَجُلٌ جَاهِلٌ وَالْجَمْعُ جُهْلٌ وجُهُلٌ وجُهَّلٌ وجُهَّالٌ وجُهَلَاء؛ عَنْ سِيبَوَيْهِ، قَالَ: شَبَّهوه بِفَعيل كَمَا شَبَّهُوا فَاعِلًا بفَعُول؛ قَالَ ابْنُ جِنِّي: قَالُوا جُهَلاء كَمَا قَالُوا عُلَماء، حَمْلًا لَهُ عَلَى ضِدِّهِ. وَرَجُلٌ جَهُول: كجاهِل، وَالْجَمْعُ جُهُلٌ وجُهْلٌ؛ أَنشد ابْنُ الأَعرابي: / جُهْل العَشِيِّ رُجَّحاً لقَسْرِه / قَوْلُهُ جُهْل العَشِيِّ يَقُولُ: فِي أَول النَّهَارِ تَسْتَنُّ وبالعَشِيِّ يَدْعُوهَا لينضمَّ إِليه مَا كَانَ مِنْهَا شَاذًا فيأْمن عَلَيْهَا السِّباع وَاللَّيْلَ فيَحُوطها، فإِذا فَعَلَ ذَلِكَ رَجَعْن إِليه مَخَافَةَ قَسْرِه لِهَيْبَتِهَا إِياه. والمَجْهَلَة: مَا يَحْمِلُكَ عَلَى الجَهْل؛ وَمِنْهُ الْحَدِيثُ: / الْوَلَدُ مَبْخَلة مَجْبَنة مَجْهَلة. / وَفِي الْحَدِيثِ: / إِنكم لتُجَهِّلُون وتُبَخِّلون وتُجَبِّنون / أَي يَحْمِلون الْآبَاءَ عَلَى الجَهْل بِمُلَاعَبَتِهِمْ إِياهم حِفْظًا لِقُلُوبِهِمْ، وَكُلٌّ مِنْ هَذِهِ الأَلفاظ مَذْكُورٌ فِي مَوْضِعِهِ؛ وَقَوْلُ مُضَرِّس بْنِ رِبْعِيٍّ الفَقْعَسِي: / إِنا لَنَصْفَح عَنْ مَجَاهِل قَوْمَنَا، ... ونُقِيم سالِفَةَ الْعَدُوِّ الأَصْيَد / قَالَ ابْنُ سِيدَهْ: مَجَاهِل فِيهِ جَمْعٌ لَيْسَ لَهُ وَاحِدٌ مُكَسَّر عَلَيْهِ إِلا قَوْلَهُمْ جَهْل، وفَعْل لَا يُكَسَّر عَلَى مَفاعِل، فَمَجَاهِل هاهنا مِنْ بَابِ مَلامِح ومَحاسِن. وَفِي حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنه قَالَ: مَنِ اسْتَجْهَلَ مؤْمناً فَعَلَيْهِ إِثْمه؛ قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ: يُرِيدُ بِقَوْلِهِ مَنِ اسْتَجْهَلَ مُؤْمِنًا أَي حَمَله عَلَى شَيْءٍ لَيْسَ مِنْ خُلُقه فيُغْضِبه فإِنما إِثمه عَلَى مَنْ أَحوجه إِلى ذَلِكَ، قَالَ: وجَهْله أَرجو أَن يَكُونَ مَوْضُوعًا عَنْهُ وَيَكُونُ عَلَى مَنِ اسْتَجْهَله. قَالَ شَمِرٌ: وَالْمَعْرُوفُ فِي كَلَامِ الْعَرَبِ جَهِلْت الشَّيْءَ إِذا لَمْ تَعْرِفْهُ، تَقُولُ: مِثْلي لَا يَجْهَلُ مِثْلَكَ. وَفِي حَدِيثِ الإِفْك: / وَلَكِنِ اجْتَهَلَتْه الحَمِيَّة / أَي حَمَلَتْه الأَنَفَة والغَضَب عَلَى الجَهْل، قَالَ: وجَهَّلْته نَسَبته إِلى الجَهْل، واسْتَجْهَلْتُه: وَجَدْتُهُ جاهِلًا، وأَجْهَلْته: جَعَلْته جاهِلًا. قَالَ: وأَما الاسْتِجْهَال بِمَعْنَى الْحَمْلِ عَلَى الجَهْل فَمِنْهُ مَثَل لِلْعَرَبِ: نَزْوَ الفُرارِ اسْتَجْهَلَ الفُرارَ، ومثله: اسْتَجْعَلْته حَمَلْته عَلَى العَجَلة؛ قَالَ: / فاسْتَعْجَلونا وَكَانُوا مِنْ صَحابتنا / يَقُولُ: تَقدَّمونا فحَمَلونا عَلَى العَجَلة، واسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطانُ: حَمَلَهم عَلَى الزَّلَّة. وَقَوْلُهُ تَعَالَى: يَحْسَبُهُمُ الْجاهِلُ أَغْنِياءَ؛ يَعْنِي الجاهِل بِحَالِهِمْ وَلَمْ يُرِدِ الجَاهِلَ الَّذِي هُوَ ضِدُّ الْعَاقِلِ، إِنما أَراد الجَهْل الَّذِي هُوَ ضِدُّ الخِبْرة، يُقَالُ: هُوَ يَجْهَلُ ذَلِكَ أَي لَا يَعْرِفُهُ. وَقَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ: إِنِّي أَعِظُكَ أَنْ تَكُونَ مِنَ الْجاهِلِينَ؛ مِنْ قَوْلِكَ جَهِلَ فُلَانٌ رأْيه. وَفِي الْحَدِيثِ: / إِن مِنَ العِلْم جَهْلًا؛ قِيلَ: وَهُوَ أَن يَتَعَلَّمَ مَا لَا يَحْتَاجُ إِليه كَالنُّجُومِ وَعُلُومِ الأَوائل، ويَدَعَ مَا يَحْتَاجُ إِليه فِي دِينِهِ مِنْ عِلْمِ الْقُرْآنِ والسنَّة، وَقِيلَ: هُوَ أَن يَتَكَلَّفَ الْعَالِمُ إِلى عِلْمِ مَا لَا يَعْلَمُهُ فيُجَهِّله ذَلِكَ. والجاهِلِيَّة: زَمَنُ الفَتْرة وَلَا إِسلامَ؛ وَقَالُوا الجاهِلِيَّة الجَهْلاء، فبالَغوا. والمَجْهَل: المَفازة لَا أَعْلام فِيهَا، يُقَالُ: رَكِبْتُها عَلَى مَجْهُولها؛ قَالَ سُوِيدُ بْنُ أَبي كَاهِلٍ: / فَرَكِبْناها عَلَى مَجْهُولِها، ... بِصِلابِ الأَرْضِ فيهِنَّ شَجَع / وَقَوْلُهُمْ: كَانَ ذَلِكَ فِي الجاهِلِيَّة الجَهْلاء، هُوَ تَوْكِيدٌ للأَول، يُشْتَقُّ لَهُ مِنِ اسْمِهِ مَا يُؤَكَّدُ بِهِ كَمَا يُقَالُ وَتِدٌ واتِدٌ وهَمَجٌ هامِجٌ ولَيْلة لَيْلاء ويَوْمٌ أَيْوَم. وَفِي الْحَدِيثِ: / إِنك امْرُؤٌ فِيكَ جَاهِلِيَّة؛ هِيَ الْحَالِ الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهَا الْعَرَبُ قَبْلَ الإِسلام مِنَ الجَهْل بِاللَّهِ سُبْحَانَهُ وَرَسُولِهِ وَشَرَائِعِ الدِّينِ والمُفاخَرَة بالأَنساب والكِبْر والتَّجَبُّر وَغَيْرِ ذَلِكَ. وأَرض مَجْهَل: لَا يُهْتَدَى فِيهَا، وأَرضانِ مَجْهَل؛ أَنشد سِيبَوَيْهِ: / فَلَمْ يَبْقَ إِلَّا كُلُّ صَفْواءَ صَفْوَةٍ، ... بِصَحْراء تِيهٍ، بَيْنَ أَرْضَيْنِ مَجْهَلِ / وأَرَضُونَ مَجْهَلٌ كَذَلِكَ، وَرُبَّمَا ثَنَّوا وجَمَعوا. وأَرض مَجْهولة: لَا أَعلام بِهَا وَلَا جِبال، وإِذا كَانَ بِهَا مَعَارِفُ أَعلام فَلَيْسَتْ بِمَجْهُولَةٍ. يُقَالُ: عَلَوْنا أَرضاً مَجْهولة ومَجْهَلًا سَواءً؛ وأَنشدنا: / قُلْتُ لصَحْراءَ خَلاءٍ مَجْهَلِ: ... تَغَوَّلي مَا شِئْتِ أَن تَغَوَّلي / قَالَ: وَيُقَالُ مَجْهُولَةٌ وَمَجْهُولَاتٌ ومَجاهِيل. وَنَاقَةٌ مَجْهُولَةٌ: لَمْ تُحْلَب قَطُّ. وَنَاقَةٌ مَجْهُولَةٌ إِذا كَانَتْ غُفْلة لَا سِمَةَ عَلَيْهَا؛ وَكُلُّ مَا اسْتَخفَّكَ فَقَدَ اسْتَجْهَلَكَ؛ قَالَ النَّابِغَةُ: / دَعاك الهَوى واسْتَجْهَلَتْك المَنَازِلُ، ... وكَيْفَ تَصابي المَرءِ، والشَّيْبُ شامِلُ؟ / واسْتَجْهَلَتِ الريحُ الغُصْنَ: حَرَّكته فَاضْطَرَبَ. والمِجْهَل والمِجْهَلَة والجَيْهَل والجَيْهَلَة: الخَشَبة الَّتِي يُحَرَّك بِهَا الجَمْر والتَّنُّور فِي بَعْضِ اللُّغَاتِ. وصَفاة جَيْهَل: عَظِيمَةٌ؛ قَالَ ابْنُ الأَعرابي: جَيْهَلُ اسْمُ امرأَة؛ وأَنشد: / تَقُولُ ذاتُ الرَّبَلاتِ، جَيهَلُ

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 11, s. 129 — Şamile'de tam madde

Kitâbu'l-Ayn'da جهل maddesi (Halîl b. Ahmed)

الجهل: نقيض العلم 2 . تقول: جهل فلان حقه، وجهل علي، وجهل بهذا الأمر. والجهالة: أن تفعل فعلا بغير علم. والجاهلية الجهلاء: زمان الفترة قبل الإسلام.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 3, s. 390 — Şamile'de tam madde

Mekâyîsü'l-Luğa'da جهل maddesi (İbn Fâris)

الجيم والهاء واللام أصلان: أحدهما خلاف العلم، والآخر الخفة وخلاف الطمأنينة. فالأول الجهل نقيض العلم. ويقال للمفازة التي لا علم بها مجهل. والثاني قولهم للخشبة التي يحرك بها الجمر مجهل. ويقال استجهلت الريح الغصن، إذا حركته فاضطرب. ومنه قول النابغة: دعاك الهوى واستجهلتك المنازل ... وكيف تصابي المرء والشيب شامل وهو من الباب، لأن معناه استخفتك واستفزتك. والمجهلة: الأمر الذي يحملك على الجهل.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 1, s. 489 — Şamile'de tam madde

Müfredât'da جهل maddesi (Râgıb el-İsfehânî)

الجهل على ثلاثة أضرب: - الأول: وهو خلو النفس من العلم، هذا هو الأصل، وقد جعل ذلك بعض المتكلمين معنى مقتضيا للأفعال الخارجة عن النظام، كما جعل العلم معنى مقتضيا للأفعال الجارية على النظام. - والثاني: اعتقاد الشيء بخلاف ما هو عليه. - والثالث: فعل الشيء بخلاف ما حقه أن يفعل، سواء اعتقد فيه اعتقادا صحيحا أو فاسدا، كمن يترك الصلاة متعمدا، وعلى ذلك قوله تعالى: قالوا: أتتخذنا هزوا؟ قال: أعوذ بالله أن أكون من الجاهلين [البقرة/ 67] ، فجعل فعل الهزو جهلا، وقال عز وجل: فتبينوا أن تصيبوا قوما بجهالة [الحجرات/ 6] . والجاهل تارة يذكر على سبيل الذم، وهو الأكثر، وتارة لا على سبيل الذم، نحو: يحسبهم الجاهل أغنياء من التعفف [البقرة/ 273] ، أي: من لا يعرف حالهم، وليس يعني المتخصص بالجهل المذموم، والمجهل: الأمر والأرض والخصلة التي تحمل الإنسان على الاعتقاد بالشيء خلاف ما هو عليه، واستجهلت الريح الغصن: حركته، كأنها حملته على تعاطي الجهل، وذلك استعارة حسنة.

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 209 — Şamile'de tam madde

جهل kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?

ٱلْجَـٰهِلِينَ (l-cahiline) — cahiller-: 6 kez · بِجَهَـٰلَةٍۢ (bicehaletin) — bilmeyerek: 4 kez · تَجْهَلُونَ (techelune) — cahil: 4 kez · ٱلْجَـٰهِلِيَّةِ (l-cahiliyyeti) — cahiliyenin: 3 kez · ٱلْجَـٰهِلُونَ (l-cahilune) — cahiller: 2 kez · ٱلْجَاهِلُ (l-cahilu) — bilmeyenler: 1 kez · ٱلْجَـٰهِلِيَّةِ ۖ (l-cahiliyyeti) — cahiliyye: 1 kez · جَـٰهِلُونَ (cahilune) — cahiller: 1 kez · جَهُولًۭا (cehulen) — çok cahildir: 1 kez · يَجْهَلُونَ (yechelune) — cahillik ederler: 1 kez