Cehr
Cehr, bir şeyi açığa vurmak, ortaya koymak ve sesi yükseltmektir; Kur'an'da sırrın karşıtı olarak, açıktan söz ve açıktan görme anlamında geçer.
Köklerde ne diyor?
جهر (jhr): Bir şeyi açığa vurmak, ortaya koymak ve yükseltmek temel anlamdır. Hem gözle perdesiz görmeyi hem de sesi yükseltip söylemeyi anlatır.
جهر (jhr) — Açığa vurmak, ortaya çıkarmak, yükseltmek (Mekâyîs): إعلان الشيء وكشفه وعلوه
جهر (jhr) — Bir şeyin göze veya kulağa iyice belirmesi (Müfredât): لظهور الشيء بإفراط حاسة البصر أو حاسة السمع
جهر (jhr) — Arada perde olmadan görmek (Lisân): لم يكن بينهما ستر
جهر (jhr) — Yüksek sesli (Mekâyîs): ورجل جهير الصوت، أي عاليه
جهر (jhr) — Kuyuyu çamurundan temizlemek (Ayn): وجهرت البئر: أخرجت ما فيها من الحمأة
جهر (jhr) — Cevher: içinden yararlı şey çıkarılan taş (Ayn): والجوهر: كل حجر يستخرج منه شيء ينتفع به
Tanım
Sözlükte kökün özü açığa vurmak, ortaya çıkarmak ve yükseltmektir. Hem gözle perdesiz görmeyi hem de sesi yükseltip söylemeyi anlatır. Kur'an'da cehr çoğu kez sır ve gizlemenin karşıtı olarak gelir: Allah hem sözün gizlisini hem açığını bilir. Ayrıca açıktan konuşmanın sınırı konur: kötü sözü açıktan söylemek, Peygamber'in huzurunda ses yükseltmek ve ibadette aşırı açıktan olmak.
Ayetlerle
Bakara 55. ayet — Allah'ı açıkça görmeden inanmayız diyenleri bir dehşetin tuttuğu anlatılır; kök perdesiz görme anlamındadır.
Nisa 148. ayet — Allah'ın, kendisine yanlış yapılan dışında, kötü sözün açıktan söylenmesini sevmediği bildirilir.
Enam 3. ayet — Allah'ın hem sırrı hem açığa vurulanı bildiği söylenir; cehr sırrın karşıtı olarak anılır.
Rad 10. ayet — Sözü gizleyen de açığa vuran da Allah için aynıdır; gece gizlenen ile gündüz ortaya çıkan eşitlenir.
İsra 110. ayet — Salatı çok açıktan yapma, gizli de yapma, bunun arasında bir yol ara denir.
Hucurat 2. ayet — İnananlara Nebi'nin sesinin üstünde ses yükseltmemeleri ve ona birbirlerine yüksek sesle konuştukları gibi konuşmamaları söylenir.
Sık sorulanlar
Cehr ne demektir?
Bir şeyi açığa vurmak, ortaya koymak ve sesi yükseltmek demektir. Sözlükte hem gözle perdesiz görmeyi hem açıktan söylemeyi anlatır.
Kur'an'da cehr sırdan nasıl ayrılır?
Cehr açığa vurulan, sır ise gizlenen sözdür. Ayetlerde Allah'ın ikisini de bildiği, kişinin ise açıktan konuşurken sınır gözetmesi gerektiği anlatılır.