Çekip Alma
Çekip alma, bir şeyi yerinden sökmek ve elden almaktır; ayetlerde mülkü almak, kini çıkarmak ve çekişmek anlamları vardır.
Köklerde ne diyor?
نزع (nzE): Bir şeyi yerinden söküp koparmak temel anlamdır; bir şeyi elden almak, bir işi bırakmak, bir şeye özlemle yönelmek ve çekişme (tenâzu') bundan doğar.
نزع (nzE) — Bir şeyi yerinden sökmek (Mekâyîs): أصل صحيح يدل على قلع شيء
نزع (nzE) — Yerinden çekip almak; kalpten kin ve sevgiyi çıkarmak (Müfredât): نزع الشيء: جذبه من مقره
نزع (nzE) — Çekişme; tartışma ve kavga (tenâzu') (Müfredât): ويعبر بهما عن المخاصمة والمجادلة
نزع (nzE) — Bir işten vazgeçmek (Mekâyîs): ونزع عن الأمر نزوعا: تركه
نزع (nzE) — Şiddetli özlem, yöneliş (Müfredât): والنزوع: الاشتياق الشديد
نزع (nzE) — Can çekişmek (Lisân): فلان في النزع أي في قلع الحياة
Tanım
Kökün sözlükteki özü bir şeyi yerinden sökmektir. Bundan elden alma, kalpten kin ve sevgiyi çıkarma, bir işten vazgeçme ve çekişme anlamları doğar. Kur'an'da kök, mülkün ve rahmetin geri alınması, göğüslerdeki kinin çıkarılması, elin koynundan çekilip çıkarılması, topluluklardan bazılarının ayrılıp alınması ve bir işte anlaşmazlığa düşme için kullanılır.
Ayetlerle
Ali İmran 26. ayet — Mülkün sahibinin dilediğine mülkü verdiği, dilediğinden mülkü çekip aldığı söylenir; kök burada elden almayı anlatır.
Nisa 59. ayet — Bir şey hakkında anlaşmazlığa düşerseniz onu Allah'a ve elçisine yönlendirin denir; kök çekişme anlamıyla geçer.
Araf 108. ayet — Musa elini çekip çıkardığında onun gözlemleyenler için bembeyaz olduğu anlatılır; kök elin çıkarılmasını anlatır.
Hud 9. ayet — İnsana bir rahmet tattırılıp sonra çekip alınırsa onun karamsar ve nankör olduğu söylenir.
Hicr 47. ayet — Göğüslerdeki çekememezliğin çekip alınacağı ve kardeşler olarak karşılıklı koltuklarda oturulacağı bildirilir.
Hac 67. ayet — Her topluluğa ritüeller belirlendiği ve bu işte seninle çekişmesinler denir; kök çekişme anlamında kullanılır.
Sık sorulanlar
Çekip alma kavramı hangi anlamları taşır?
Bir şeyi yerinden sökmek, elden almak, kini çıkarmak ve çekişmek gibi anlamlar taşır. Hepsinde bir şey yerinden koparılıp çekilir.
Kur'an'da bu kök çekişme için de geçer mi?
Evet. Karşılıklı çekip çekiştirmek anlamındaki çekişme de bu kökten gelir; ayetlerde anlaşmazlığa düşmek ve işi aralarında tartışmak için kullanılır.