Delalet
Bir şeyi öğrenilen bir işaretle açığa koymak; yol göstermek ve delil olmak bu kökten gelir.
Köklerde ne diyor?
دلل (dll): İki temel anlamı vardır: bir şeyi öğrenilen bir işaretle açığa koymak ve bir şeyin sallanıp çalkalanması. Yol göstermek ve delil birinciden, kadının nazlanması ikinciden gelir.
دلل (dll) — Bir şeyi öğrenilen bir işaretle açığa koymak (Mekâyîs): أحدهما إبانة الشيء بأمارة تتعلمها
دلل (dll) — Bir şeyin sallanıp çalkalanması (Mekâyîs): والآخر اضطراب في الشيء
دلل (dll) — Bir şeyin bilinmesine ulaştıran şey (Müfredât): الدلالة: ما يتوصل به إلى معرفة الشيء
دلل (dll) — Birine yolu tarif etmek (Mekâyîs): دللت فلانا على الطريق
دلل (dll) — Delil: bir şeydeki alamet (Mekâyîs): والدليل: الأمارة في الشيء
دلل (dll) — Kadının kocasına nazlanması (Ayn): دلال المرأة إذا تدللت على زوجها
Tanım
Kökün ilk anlam çizgisi, bir şeyi bilinmesine ulaştıran bir işaretle açığa koymaktır; birine yolu tarif etmek ve bir şeydeki alamet olan delil buradan gelir. İkinci anlam çizgisi bir şeyin sallanıp çalkalanmasıdır; ancak seçilen ayetler birinci çizgidedir. Kur'an'da kök bir kişiye bir şeyi göstermeyi, bir şeyin başka bir şeye işaret olmasını anlatır.
Ayetlerle
Taha 120. ayet — Şeytanın vesvese vererek 'sana kalıcı ağacı ve yıpranmayan bir mülkü göstereyim mi' dediği anlatılır; delalet burada yönlendirmedir.
Furkan 45. ayet — Gölgenin uzatılışı ve güneşin onun üzerine delil kılınması anlatılır; güneş gölgenin varlığına ve değişimine işaret olur.
Kasas 12. ayet — Musa'nın kız kardeşi, süt analık yapabilecek bir aileyi göstereyim mi diyerek bir adrese yol gösterir.
Sebe 7. ayet — Gerçekleri örtenlerin, yeniden oluşturulacağınızı haber veren adamı gösterelim mi diye alay ettikleri anlatılır.
Sebe 14. ayet — Ölümün gerçekleştirildiği kişinin ölümüne, değneğini yiyen yeryüzü canlısı dışında bir şeyin işaret etmediği söylenir; yıkılınca gerçek açığa çıkar.
Saff 10. ayet — İnananlara, can yakıcı azaptan kurtaracak bir ticareti göstereyim mi denilerek bir yol tarif edilir.
Sık sorulanlar
Delalet kökü hangi anlama gelir?
Bir şeyi bir işaretle açığa koymak, yol göstermek ve delil olmak anlamına gelir. Delil, bir şeyin bilinmesine ulaştıran alamettir.
Kur'an'da bu kök nasıl kullanılır?
Birine bir şeyi ya da yolu göstermek için kullanılır; ayrıca güneşin gölgeye delil kılınması gibi bir şeyin başka bir şeye işaret olmasını anlatır.