Dua
Dua, bir şeyi ses ve sözle kendine yöneltmektir; çağırmak, seslenmek ve istemek bu kökten gelir.
Köklerde ne diyor?
دعو (dEw): Bir şeyi ses ve sözle kendine yöneltmek temel anlamdır; çağırmak, seslenmek ve Allah'tan istemek bundan doğar. Bir hakkı sahiplenmek (iddia) de bu köktendir.
دعو (dEw) — Bir şeyi ses ve sözle kendine yöneltmek (Mekâyîs): وهو أن تميل الشيء إليك بصوت وكلام يكون منك
دعو (dEw) — Seslenmek, nida gibi (Müfredât): الدعاء كالنداء
دعو (dEw) — İstemek, yardım dilemek (Müfredât): ودعوته: إذا سألته، وإذا استغثته
دعو (dEw) — Ad vermek (Müfredât): دعوت ابني زيدا، أي: سميته
دعو (dEw) — Bir hakkı sahiplenmek (iddia) (Mekâyîs): الادعاء أن تدعي حقا لك أو لغيرك
دعو (dEw) — Babasından başkasına nispet edilen evlat (Ayn): الدعوة: ادعاء الولد الدعي غير أبيه
Tanım
Dev kökünün temel anlamı bir şeyi ses ve sözle kendine yöneltmektir. Seslenmek, istemek, yardım dilemek, ad vermek ve bir hakkı sahiplenmek (iddia) bu anlamdan doğar. Kur'an'da kök, birini çağırmak, birine davet etmek, birine yönelip çağrıda bulunmak ve çağrı anlamında isim olarak geçer. Çağrının kime yöneltildiği ayetlerde belirleyici öge olarak görünür.
Ayetlerle
Bakara 23. ayet — Kuşku içinde olanlara, Allah'ın yanı sıra şahitlerini çağırmaları ve onun benzeri bir sure getirmeleri söylenir. Kök burada yardım için birini çağırmak anlamındadır.
Ali İmran 23. ayet — Kitaptan nasip verilenler, aralarında hükmetmesi için Allah'ın kitabına davet edilir. Kök burada birini bir şeye çağırmak, davet etmek anlamındadır.
Nisa 117. ayet — Allah'ın yanı sıra bir takım dişilerin ve küstah şeytanın dışında bir şeye çağrıda bulunmadıkları söylenir. Çağrı, yöneldikleri varlıkla birlikte anılır.
Rad 14. ayet — Gerçek çağrı Allah'a yapılandır; O'nun yanı sıra çağrılanlar hiçbir şekilde icabet edemez, suya elini uzatan kişi gibidir. Çağrının karşılığı sorusu işlenir.
Yunus 10. ayet — Cennetliklerin çağrıları, Allah'ı her noksanlıktan uzak tutan sözlerle başlar ve hamdle biter. Kök burada çağrı, söz ve dilek anlamındadır.
Araf 5. ayet — Azap geldiğinde çağrıları yanlış yapanlar olduklarını söylemelerinden ibaret kalır. Kökün isim biçimi, o anda ağızdan çıkan çağrı ya da söz anlamında geçer.
Sık sorulanlar
Dua kelimesinin kök anlamı nedir?
Bir şeyi ses ve sözle kendine yöneltmek, yani çağırmaktır. Seslenmek, istemek, yardım dilemek ve ad vermek de bu anlamdan türer.
Kur'an'da bu kök yalnızca istemek için mi geçer?
Hayır. Birini bir şeye çağırmak, davet etmek ve birine yönelip çağrıda bulunmak gibi anlamlarda da geçer; ayetlerde çağrının kime yöneltildiği ayrıca belirtilir.