Fücur
Sözlükte bir şeyin açılıp yarılması demektir; suyun fışkırmasını ve sabahın karanlığı yarmasını anlatır, bir ayrışma ve taşma anlamı da taşır.
Köklerde ne diyor?
فجر (fjr): Bir şeyde açılıp yarılma temel anlamdır. Gecenin sabahla yarılması (fecr) ve suyun fışkırması bundandır; din örtüsünü yırtmak anlamında fücur da buradan doğar.
فجر (fjr) — Bir şeyde açılma, yarılma (Mekâyîs): وهو التفتح في الشيء
فجر (fjr) — Bir şeyi genişçe yarmak (Müfredât): الفجر: شق الشيء شقا واسعا
فجر (fjr) — Sabah aydınlığının karanlığı yarması (Mekâyîs): الفجر: انفجار الظلمة عن الصبح
فجر (fjr) — Din örtüsünü yırtmak (fücur) (Müfredât): والفجور: شق ستر الديانة
فجر (fjr) — Haktan sapan her kişi (fâcir) (Mekâyîs): سمي كل مائل عن الحق فاجرا
فجر (fjr) — Suyun fışkırması (Mekâyîs): انفجر الماء انفجارا: تفتح
Tanım
Kök, bir şeyi genişçe yarmak ve açmaktır. Sabah aydınlığının karanlığı yarması ve suyun yerden fışkırması aynı hareketten doğar; din örtüsünü yırtmak anlamındaki fücur ve haktan sapan kişiyi anlatan fâcir de buradan gelir. Kur'an'da kök, kaynakların ve nehirlerin fışkırtılmasını, fecir vaktini ve sınırları aşan kimseleri anlatan ayetlerde geçer.
Ayetlerle
Bakara 60. ayet — Musa halkı için su isteyince taştan on iki kaynağın fışkırdığı anlatılır; yarılıp akan su, kökün temel anlamını gösterir.
İsra 78. ayet — Güneşin kaybolmasından gecenin kararmasına kadar süre anılırken fecrin kur'anı da anılır; fecir, karanlığın yarılıp sabahın açıldığı vakittir.
Yasin 34. ayet — Allah'ın bahçeler kılıp orada kaynaklar fışkırttığı bildirilir; kök burada suyun yerden çıkmasını anlatır.
Sad 28. ayet — Güvenip düzeltici iş yapanlar bozgunculukla yapanlarla bir tutulmaz; sınırlara uyup korunanlar da fâcirlerle bir tutulmaz.
Kıyame 5. ayet — İnsanın önünde olanı yarıp aşmak, sınır tanımamak istediği anlatılır; fiil burada taşmayı ve açılıp saçılmayı bildirir.
Abese 42. ayet — Gerçekleri örtenler ile fecere olanlar birlikte anılır; fecere, sürekli sınırı yırtan kimseleri belirtir.
Sık sorulanlar
Fücur kelimesinin kök anlamı nedir?
Bir şeyi genişçe yarıp açmak demektir. Suyun fışkırması ve sabahın karanlığı yarması aynı köke dayanır, sapan kimse de bundan türetilmiştir.
Kur'an'da fecr ile fâcir arasında ne ilişki vardır?
İkisi de yarılma anlamından gelir: fecr karanlığın yarılmasını, fâcir ise sınırı yarıp aşan kimseyi belirtir. 80:42 ve 38:28 fâcirleri anar.