Gavayet
Doğruluğun karşıtı olan sapkınlık; işin karanlığa gömülmesi, batıla dalmak ve hüsrana düşmek.
Köklerde ne diyor?
غوي (gwy): İki temel anlamı vardır: doğruluğun karşıtı olan sapkınlık ile işin karanlığa gömülmesi ve bir şeyde bozulma. Gayy, cehalet, batıla dalmak ve hüsrana düşmektir.
غوي (gwy) — Doğruluğun karşıtı ve bir şeyde bozulma (Mekâyîs): أحدهما يدل على خلاف الرشد وإظلام الأمر، والآخر على فساد في شيء
غوي (gwy) — Doğru yolun karşıtı, işi bilmemek (Mekâyîs): الغي، وهو خلاف الرشد، والجهل بالأمر
غوي (gwy) — Batıla dalmak (Mekâyîs): والانهماك في الباطل
غوي (gwy) — Sapıklık ve hüsran (Lisân): الغي: الضلال والخيبة
غوي (gwy) — Yavrunun çok süt içip midesinin bozulması (Mekâyîs): غوي الفصيل، إذا أكثر من شرب اللبن ففسد جوفه
Tanım
Sözlükte kökün iki temel anlamı vardır: doğruluğun karşıtı olan sapkınlık ve bir şeyde bozulma. Cehalet, batıla dalmak ve hüsran da bu anlamlarla anılır. Kur'an'da bu kök, doğru yoldan ayrılıp yanlışa gömülenleri, onları yanlışa sürükleyenleri ve bu yolun sonunda karşılaşılan sonucu anlatan kullanımlarda geçer.
Ayetlerle
Araf 16. ayet — Bu ayette bir söz sahibi, kendisine verilen sapkınlıktan söz eder ve dosdoğru yola pusu kuracağını söyler.
Meryem 59. ayet — Salatı zayi edip tutkulara uyanların yakında sapkınlıklarının sonucuyla karşılaşacağı bildirilir; kök, yanlış yolun sonucunu anlatır.
Taha 121. ayet — Adem'in Rabbine karşı geldiği ve sapkınlığa düştüğü anlatılır; fiil bir yanılgıyı ve doğru yoldan sapmayı gösterir.
Şuara 91. ayet — Kat kat ateşin sapkınlıkta ileri gidenlerin karşısına çıkarılacağı söylenir.
Kasas 18. ayet — Musa, yardım isteyen adama açıkça sapkınlıkta ileri gittiğini söyler; sıfat burada sert bir uyarı olarak kullanılır.
Necm 2. ayet — Arkadaşınızın yolunu şaşırmadığı ve sapkınlığa düşmediği bildirilir; kök, doğru yolun karşıtı olarak geçer.
Sık sorulanlar
Gavayet kelimesi sözlükte ne demektir?
Kök, doğruluğun karşıtı olan sapkınlığı ve bir şeyde bozulmayı anlatır. Batıla dalmak, cehalet ve hüsrana düşmek de aynı kökle anılan anlamlardır.
Ayetlerde bu kök kimler için geçer?
Doğru yoldan ayrılanlar, başkalarını yanlışa sürükleyenler ve sapkınlıkta ileri gidenler için geçer; Adem ve Musa ile ilgili anlatımlarda da yer alır.