Gidişat
Kökte bir şeyin kolayca akıp düzenle sürmesi vardır; yol ve gidişat anlamı buradan doğar. Kur'an'da öncekilere ve Allah'ın uygulamasına bağlı olarak geçer.
Köklerde ne diyor?
سنن (snn): Bir şeyin kolayca akıp düzenle sürmesi temel anlamdır; yol ve gidişat anlamında sünnet bundan doğar. Demiri bilemek, mızrak ucu ve diş de bu köktendir.
سنن (snn) — Bir şeyin kolayca akıp düzenle sürmesi (Mekâyîs): وهو جريان الشيء وإطراده في سهولة
سنن (snn) — Sünnet: yol, gidişat (Mekâyîs): السنة، وهي السيرة
سنن (snn) — Demiri bilemek (Mekâyîs): سننت الحديدة أسنها سنا
سنن (snn) — Diş (Ayn): السن واحدة الأسنان
سنن (snn) — Dökülüp akıtılmış çamur (Mekâyîs): والحمأ المسنون من ذلك، كأنه قد صب صبا
سنن (snn) — Biçim verilmiş, şekillendirilmiş (Ayn): والمسنون في كلام العرب المصور
Tanım
Kökün sözlük özeti, bir şeyin kolayca akıp düzenle sürmesini temel anlam sayar; yol ve gidişat anlamı bundan doğar. Ayetlerde sözcük, gelip geçmiş topluluklar ve elçiler için işleyen bir gidişat ve uygulama olarak anılır: öncekilerin gidişatı, elçilerin gidişatı, Allah'ın gidişatı. Ayetler bu gidişatı gözlemlenebilir bir şey olarak sunar, değişmeyeceğini söyler ve yeryüzünde dolaşıp akıbete bakmayı ister.
Ayetlerle
Ali İmran 137. ayet — Sizden öncekilerin gidişatlarının gelip geçtiği söylenir; hemen ardından yeryüzünde dolaşıp yalana sarılanların akıbetine bakmanız istenir. Gidişat, gözlemle okunacak bir şey olarak anılır.
İsra 77. ayet — Bu gidişat, senden önce gönderilen elçiler için anılır ve 'bizim uygulamamız için bir başkalaşma bulamazsın' denir; uygulamanın süreklilik taşıdığı vurgulanır.
Ahzab 38. ayet — Nebi'ye farz kılınan şey hakkında bir güçlük bulunmadığı söylenir; önceden gelip geçenler hakkında Allah'ın uygulaması anılır ve Allah'ın emrinin ölçülmüş bir ölçü olduğu eklenir.
Fatır 43. ayet — Büyüklenip kötü karşı planlar yapanlara, öncekilere uygulanandan başka bir şey mi bekledikleri sorulur; Allah'ın uygulamasında ne bir değişim ne de bir sapma bulunacağı söylenir.
Mümin 85. ayet — Verilen sıkıntıyı görünce imanlarının fayda sağlamadığı anlatılır; ardından Allah'ın kulları hakkında gelip geçen uygulaması anılır ve gerçekleri örtenlerin orada kaybettiği söylenir.
Fetih 23. ayet — Allah'ın önceden gelip geçen uygulaması anılır ve bunun için asla bir değişiklik bulunamayacağı söylenir; ayet, gidişatı süreklilik ve değişmezlikle birlikte anar.
Sık sorulanlar
Kur'an'da bu köke ait sözcük neyi anlatır?
Kök anlamı kolayca akıp düzenle süren yol ve gidişattır. Ayetlerde sözcük, öncekilere ve elçilere uygulanmış, Allah'a ait bir gidişat olarak anılır.
Ayetlere göre Allah'ın uygulaması değişir mi?
Ayetler Allah'ın uygulamasında asla bir değişim ya da başkalaşma bulunamayacağını söyler; bu gidişat gelip geçenlere uygulanmış, süregelen bir yol olarak anılır.