Gölge
Bir şeyin başka bir şeyi örtmesi bu kökün temel anlamıdır; gölge, gölgelik ve korunak aynı köktendir. Kur'an'da bulut, gölgelik ve gölge olarak geçer.
Köklerde ne diyor?
ظلل (Zll): Bir şeyin başka bir şeyi örtmesi temel anlamdır; zıll, gölge ve korunak demektir. Gündüz boyunca bir iş yapmaya devam etmek (zalle) anlamı da bundan türer.
ظلل (Zll) — Bir şeyin başka bir şeyi örtmesi (Mekâyîs): يدل على ستر شيء لشيء
ظلل (Zll) — İnsanın ve diğer şeylerin gölgesi (Mekâyîs): فالظل: ظل الإنسان وغيره
ظلل (Zll) — Gece de bir gölgedir (örtü) (Mekâyîs): والليل ظل
ظلل (Zll) — Gölgelik, çardak (zulle) (Mekâyîs): والظلة: كهيئة الصفة
ظلل (Zll) — Gücüyle birini koruyup gölgelemek (Mekâyîs): كأنه وقاك بظله
ظلل (Zll) — Gündüz bir işi yapmaya devam etmek (Mekâyîs): ظل يفعل كذا، وذلك إذا فعله نهارا
Tanım
Kökün temel anlamı bir şeyin başka bir şeyi örtmesidir. Sözlükte insanın ve diğer şeylerin gölgesi, gölgelik, çardak ve gücüyle birini koruyup gölgelemek bu kökten sayılır. Kur'an'da kök gölge, bulutun gölgesi, koyu gölgelik ve bir şeyin üzerine örtü gibi çökmesi anlamlarında geçer. Gölge kimi ayetlerde bir nimet, kimi ayetlerde ise Allah'ın yasalarına boyun eğen bir varlık olarak anlatılır.
Ayetlerle
Bakara 57. ayet — Üzerinize bulutu gölge yaptık, size kudret helvası ve bıldırcın ikram ettik denir. Gölge burada korunak ve nimet olarak geçer.
Nisa 57. ayet — İnanıp düzeltici işler yapanların altından nehirler akan bahçelerde koyu bir gölgeliğe sokulacağı bildirilir.
Araf 171. ayet — Dağın başlarının üzerinde bir gölge gibi olduğu anlatılır. Kök burada üzerlerini örten bir şey anlamındadır.
Rad 15. ayet — Göklerde ve yerde olanların ve gölgelerinin sabah akşam Allah'a secde ettiği bildirilir.
Nahl 48. ayet — Gölgelerin sağa ve sola dönerek Allah'a secde ettiği, bunu görmediler mi diye sorulur.
Furkan 45. ayet — Rabbinin gölgeyi uzattığı ve güneşi onun üzerine delil kıldığı söylenir. Gölge, güneşle birlikte bir düzenin işareti olarak geçer.
Sık sorulanlar
Gölge kökü Kur'an'da neyi anlatır?
Kökün temel anlamı bir şeyin başka bir şeyi örtmesidir. Ayetlerde bulut gölgesi, bahçedeki gölgelik, bir şeyin üzerinde örtü gibi durması ve gölgenin hareketi bu kökle anlatılır.
Kur'an gölgenin Allah'a secde ettiğini nasıl söyler?
Ra'd 15 ve Nahl 48'de gölgelerin sağa ve sola dönerek Allah'a secde ettiği bildirilir. Gölge, Allah'ın koyduğu düzene uygun hareket eden bir varlık olarak geçer.