Hasf
Gömülüp içeri batmak, yerin üzerindekilerle birlikte çökmesi; yere geçirmek anlamında kullanılır.
Köklerde ne diyor?
خسف (xsf): Gömülüp içeri batmak temel anlamdır; yerin üzerindekilerle birlikte çökmesi bundan doğar. Ayın tutulması, gözün çukura batması ve zillete katlanmak da bu kökle anlatılır.
خسف (xsf) — Gömülüp içeri batmak (Mekâyîs): أصل واحد يدل على غموض وغؤور
خسف (xsf) — Yerin üzerindekilerle birlikte çökmesi (Ayn): الخسف: سؤوخ الأرض بما عليها من الأشياء
خسف (xsf) — Ay tutulması (Müfredât): الخسوف للقمر، والكسوف للشمس
خسف (xsf) — Gözün çukura batması (Lisân): والخسف: غؤور العين
خسف (xsf) — Zillete katlanmak (Müfredât): فاستعير الخسف للذل
خسف (xsf) — Birine istemediğini yüklemek (Ayn): والخسف: تحميلك إنسانا ما يكره
Tanım
Kökün temel anlamı gömülüp içeri batmaktır; yerin üzerindekilerle birlikte çökmesi bunun görünüşüdür. Gözün çukura batması, ayın tutulması ve zillete katlanmak da aynı batma düşüncesinden gelir. Kur'an'da fiil, Allah'ın kişi ya da toplulukları yere geçirmesini anlatır; hem bir yıkım örneği hem de güvende olunmaması gereken bir ihtimal olarak anılır.
Ayetlerle
Nahl 45. ayet — Kötü planlar uygulayanların, Allah'ın kendilerini yere geçirmesinden güvende olup olmadıkları sorulur.
İsra 68. ayet — Allah'ın karanın bir yanında insanları yere geçirmesinden güvende olunup olunmadığı sorulur; sonra kendilerine dayanak bulamayacakları söylenir.
Kasas 81. ayet — Birinin kendisi ve yurduyla birlikte yere geçirildiği, Allah'ın yanı sıra ona yardım edecek bir birliğin çıkmadığı anlatılır.
Ankebut 40. ayet — Her topluluğun suçu sebebiyle yakalandığı sayılır; bir kısmının yere geçirildiği, bir kısmının boğulduğu bildirilir.
Sebe 9. ayet — Allah dilerse onları yere geçirebileceği ve gökten parçalar düşürebileceği söylenir; bunda Allah'a yönelen her kul için ayet olduğu bildirilir.
Mülk 16. ayet — Gökte olanın sizi yere geçirmesinden güvende olup olmadığınız sorulur; yer o sırada çalkalanır.
Sık sorulanlar
Hasf ne demektir?
Gömülüp içeri batmak, yerin üzerindekilerle birlikte çökmesi demektir. Kur'an'da Allah'ın kişi ya da toplulukları yere geçirmesi için kullanılır.
Ayetler hasfı hangi bağlamda anar?
Hem geçmiş toplumlara ve Karun'a gelen yıkım olarak hem de güvende olunmaması gereken bir ihtimal olarak anar. Soru kalıbıyla insanı düşünmeye çağırır.