Haşr
H$r kökü sürüp toplamak, bir araya getirip harekete geçirmek demektir; kıyamet günü toplanma ve toplanma yeri bu köktendir.
Köklerde ne diyor?
حشر (H$r): Sürüp toplamak, bir araya getirip harekete geçirmek temel anlamdır. Kıyamet günü insanların toplanması ve toplanma yeri bu köktendir; küçük yer hayvanlarına da bu adla denir.
حشر (H$r) — Sürmek, diriltip harekete geçirmek (Mekâyîs): وهو السوق والبعث والانبعاث
حشر (H$r) — Sürerek bir araya toplamak (Mekâyîs): الحشر الجمع مع سوق
حشر (H$r) — Topluluğu yerinden çıkarıp sürmek (Müfredât): إخراج الجماعة عن مقرهم وإزعاجهم عنه
حشر (H$r) — Kıyamet günü toplanma (haşr) (Ayn): الحشر: حشر يوم القيامة
حشر (H$r) — Toplanma yeri (mahşer) (Ayn): والمحشر: المجمع الذي يحشر إليه القوم
حشر (H$r) — Küçük yer hayvanları (haşerât) (Mekâyîs): وحشرات الأرض: دوابها الصغار
Tanım
H$r kökünün temel anlamı sürmek, diriltip harekete geçirmek ve sürerek bir araya toplamaktır. Mufradat bunu topluluğu yerinden çıkarıp sürmek olarak açıklar. Sözlükler kıyamet günündeki toplanmayı, toplanma yerini ve küçük yer hayvanlarını da aynı kökten sayar. Kur'an'da kök çoğunlukla Allah'ın insanları huzurunda topladığı gün için kullanılır; ayrıca toplayıcı görevlilerin gönderilmesini anlatan ayet de vardır.
Ayetlerle
Ali İmran 12. ayet — Gerçekleri örtenlere mağlup edilecekleri ve cehenneme toplanacakları söylenir. Haşr, burada bir topluluğun gideceği yere sürülerek bir araya getirilmesidir.
Nisa 172. ayet — Allah'a kulluğu küçümseyip büyüklenenlerin tamamının Allah'ın huzurunda toplanacağı söylenir. Toplanma, kimsenin dışarıda kalmadığı bir toplamadır.
Enam 22. ayet — Allah bir gün hepsini toplar ve ortak koşanlara ortakları olduğunu iddia ettiklerinin nerede olduğunu sorar. Toplanma sorgunun başladığı andır.
Araf 111. ayet — Ayette toplayıcı güçlerin valiliklere gönderilmesi önerilir. Kök, kıyamet dışında da insanları bir yerde bir araya getiren görevlileri anlatabilir.
Hicr 25. ayet — Rabbin onları hesap günü toplar. Ayet, bu toplamanın doğru hüküm veren ve bilge olan Allah'a ait olduğunu söyler.
İsra 97. ayet — Yol göstermediği kimseleri Allah kıyamet günü yüzleri üstü sağır, dilsiz ve kör olarak toplar. Barınakları cehennemdir. Toplanma, bu kimselerin hâlini görünür kılar.
Sık sorulanlar
H$r kökü ne anlama gelir?
Temel anlamı sürüp toplamak, bir araya getirip harekete geçirmektir. Kıyamet günü toplanma, toplanma yeri ve küçük yer hayvanları sözlüklerde bu köktendir.
Kur'an'da haşr kimin eylemi olarak geçer?
Ayetlerde insanları huzurunda toplayan Allah'tır. Toplanma hesap günüyle, ortakların sorgulanmasıyla ve kimsenin dışarıda kalmamasıyla birlikte anılır.