Hevn
Sükûnet, ağırbaşlılık ve zillet temel anlamlardır; alçakgönüllülük, küçük düşürülme ve bir işin kolay olması bu kökle anlatılır.
Köklerde ne diyor?
هون (hwn): Sükûnet, ağırbaşlılık ve zillet temel anlamlardır. Alçakgönüllülük övülür, başkasının küçümsemesiyle gelen aşağılanma kınanır; işin kolay olması da bu köktendir.
هون (hwn) — Sükûnet, vakar ya da zillet (Mekâyîs): أصيل يدل على سكون أو سكينة أو ذل
هون (hwn) — Gönül kırmayan alçakgönüllülük (övülen) (Müfredât): تذلل الإنسان في نفسه لما لا يلحق به غضاضة
هون (hwn) — Bir zorbanın küçümsemesiyle aşağılanmak (Müfredât): أن يكون من جهة متسلط مستخف به
هون (hwn) — Kolay olmak (Müfredât): هان الأمر على فلان: سهل
هون (hwn) — Aşağılık; izzetin karşıtı (Lisân): والهون والهوان: نقيض العز
هون (hwn) — Rezillik (Lisân): الهون: الخزي
Tanım
Sözlükler bu kökte sükûneti, vakarı ve zilleti sayar; gönül kırmayan alçakgönüllülük, zorbanın küçümsemesiyle aşağılanmak ve işin kolay olması aynı kökün kollarıdır. İzzetin karşıtı olarak aşağılık da buradan gelir. Kur'an'da kök hem olumlu hem olumsuz kullanılır: Rahman'ın kulları yeryüzünde alçakgönüllülükle yürür, Allah için yaratmak kolaydır; buna karşılık azap 'küçük düşürücü' diye nitelenir ve bir söz önemsiz sanılabilir.
Ayetlerle
Furkan 63. ayet — Rahman'ın kullarının yeryüzünde alçakgönüllülükle yürüdüğü söylenir; kök burada vakarlı, gösterişsiz bir yürüyüşü anlatır.
Meryem 9. ayet — Zekeriya'ya 'O bana kolaydır' denir; kök, Allah için işin güç olmayışını gösterir.
Rum 27. ayet — Oluşturuşu başlatıp sonra iade etmenin O'na kolay olduğu söylenir; kolaylık, karşılaştırmalı biçimde geçer.
Nur 15. ayet — Bilgisi olmadan dilden dile aktarılan bir sözün önemsiz sanıldığı, oysa Allah katında dehşet bir şey olduğu söylenir; kök önemsiz saymayı anlatır.
Nahl 59. ayet — Kız müjdelenen kimsenin küçük düşme üzerine onu tutup tutmayacağını düşündüğü anlatılır; kök, toplum önünde aşağılanma duygusunu gösterir.
Ali İmran 178. ayet — Gerçekleri örtenlere süre verilmesinin hayır olmadığı, onlar için küçük düşürücü bir azap bulunduğu söylenir; kök azabı niteler.
Sık sorulanlar
Bu kök yalnız aşağılanma mıdır?
Hayır. Sözlük sükûneti, vakarı ve gönül kırmayan alçakgönüllülüğü de sayar. Ayette Rahman'ın kulları alçakgönüllülükle yürür, bir iş de Allah'a kolay diye anlatılır.
Küçük düşürücü azap ifadesi bu kökle mi ilgilidir?
Evet. Pek çok ayette azap bu kökle 'küçük düşürücü' diye nitelenir. Sözlük de kökü aşağılanma, zillet ve izzetin karşıtı olarak anar.