Hıfz
Hıfz, bir şeyi gözetip korumak ve unutmanın karşıtı olmaktır. Kur'an'da Allah'ın korumasını ve insanın bir şeye sahip çıkmasını anlatır.
Köklerde ne diyor?
حفظ (HfZ): Bir şeyi gözetip korumak temel anlamdır; unutmanın karşıtıdır. Bir işe devam etmek, amelleri sayan melekler ve kızgınlık da bu köktendir.
حفظ (HfZ) — Bir şeyi gözetmek (Mekâyîs): أصل واحد يدل على مراعاة الشيء
حفظ (HfZ) — Unutmanın karşıtı (Ayn): الحفظ: نقيض النسيان
حفظ (HfZ) — Kollamak, ilgilenmek, gözetmek (Müfredât): ثم يستعمل في كل تفقد وتعهد ورعاية
حفظ (HfZ) — İnsanların amellerini sayan melekler (hafaza) (Ayn): وهم الذين يحصون أعمال بني آدم من الملائكة
حفظ (HfZ) — İşlere devam etmek (Ayn): والمحافظة: المواظبة على الأمور
حفظ (HfZ) — Kızdırmak (Mekâyîs): يقال أحفظني أي أغضبني
Tanım
Kökün temel anlamı bir şeyi gözetmektir; sözlüklerde unutmanın karşıtı, kollamak, ilgilenmek ve işe devam etmek olarak geçer. Amelleri sayan melekler de bu kökle anılır. Kur'an'da koruyucu olmak hem Allah için hem insanlar için kullanılır: zikri koruyan, her şeyin üzerinde koruyucu olan Allah ile ırzını koruyan insanlar ve bir şeyin üzerinde koruyucu olmaya çağrılanlar aynı kökle anlatılır.
Ayetlerle
Bakara 238. ayet — Salatlar ve özellikle en hayırlı olanı üzerinde koruyucu olunması söylenir. Kök burada bir yükümlülüğe sahip çıkmak anlamıyla emir olarak geçer.
Nisa 80. ayet — Elçiye itaat edenin Allah'a itaat etmiş olduğu bildirilir; yüz çevirenler için elçinin onlara koruyucu olarak gönderilmediği söylenir.
Enam 61. ayet — Allah'ın kulları üzerinde ezici güce sahip olduğu ve üzerlerine koruyucular gönderdiği söylenir. Koruyucular ölüm gelene kadar anılır.
Hicr 9. ayet — Zikrin Allah tarafından indirildiği ve onun koruyucularının da Allah olduğu bildirilir. Koruma, indirilen zikir için verilir.
Müminun 5. ayet — Müminlerin niteliklerinden biri olarak ırzlarını koruyanlar anılır. Kök burada kişinin kendi sorumluluğundaki bir alanı gözetmesi anlamında geçer.
Sebe 21. ayet — Kimin ahirete inandığının bilinmesi için iblisin yetkisi olmadığı söylenir ve Rabbin her şeyin üzerinde koruyucu olduğu belirtilir.
Sık sorulanlar
Hıfz kökü Kur'an'da kimin için kullanılır?
Hem Allah hem insanlar için. Allah zikrin ve her şeyin koruyucusu olarak anılır; insanlar ise salatlar ve ırzlar gibi sahip çıkmaları gereken şeyleri korumakla ilişkilendirilir.
Hıfz sözcüğünün sözlük karşıtı nedir?
Sözlüklerde unutmanın karşıtı olarak geçer. Kök, bir şeyi gözetip ihmal etmemek anlamını taşır; bu yüzden hem bellekte tutmak hem korumak için kullanılabilir.