İbret
İbret, bir şeyin içinden geçip görülenden görülmeyene varmaktır; Kur'an kıssaları ve yaratılış düzeni için kullanılır.
Köklerde ne diyor?
عبر (Ebr): Bir şeyin içinden geçip gitmek temel anlamdır; nehri geçmek ve gözyaşının akması bundan doğar. İbret, görülenden görülmeyene geçmek; rüya yorumu da zahirden batına geçmektir.
عبر (Ebr) — Bir şeyin içinden geçip gitmek (Mekâyîs): يدل على النفوذ والمضي في الشيء
عبر (Ebr) — Bir hâlden başka bir hâle geçmek (Müfredât): أصل العبر: تجاوز من حال إلى حال
عبر (Ebr) — İbret: görülenden görülmeyenin bilgisine varmak (Müfredât): يتوصل بها من معرفة المشاهد إلى ما ليس بمشاهد
عبر (Ebr) — Rüya yorumu: görünenden iç anlama geçmek (Müfredât): وهو العابر من ظاهرها إلى باطنها
عبر (Ebr) — Gözyaşının akması (Ayn): وعبرة الدمع: جريه
عبر (Ebr) — Yolcu, yoldan geçen (Mekâyîs): ورجل عابر سبيل، أي مار
Tanım
Kök sözlükte bir şeyin içinden geçip gitmek, bir hâlden başka bir hâle geçmektir. İbret, görülenden görülmeyenin bilgisine varmak diye açıklanır; rüya yorumu da görünenden iç anlama geçmektir. Kur'an'da ibret, ileri görüş ve akıl sahiplerine, derin saygı duyanlara hitap eden bir ders alma biçimidir. Kıssalarda, hayvanlarda, gece ve gündüzün dönüşünde ve karşılaşan iki birliğin durumunda ibretin bulunduğu söylenir.
Ayetlerle
Ali İmran 13. ayet — Karşılaşan iki birliğin durumunda ileri görüş sahipleri için bir ibret bulunduğu söylenir.
Yusuf 43. ayet — Kral, rüyayı yorumlayabiliyorsanız beni aydınlatın der; rüya yorumu görüneni iç anlama geçirmek olarak burada geçer.
Yusuf 111. ayet — Kıssalarda akıl sahipleri için ibret bulunduğu bildirilir ve Kur'an'ın uydurma bir söz olmadığı vurgulanır.
Nahl 66. ayet — Hayvanlarda ibret vardır denir; karnındaki şeyden ayrışan halis sütle insanların sulandığı gösterilir.
Nur 44. ayet — Allah'ın geceyi ve gündüzü döndürüp durduğu belirtilir ve bunda ileri görüş sahipleri için ibret olduğu söylenir.
Naziat 26. ayet — Firavun'un sonunun anlatıldığı bu ayet, Allah'a derin saygı duyan kimse için bunda bir ibret bulunduğunu bildirir.
Sık sorulanlar
İbret kelimesinin kök anlamı nedir?
Kök, bir şeyin içinden geçmek ve bir hâlden başka bir hâle geçmektir. İbret, görülenden görülmeyenin bilgisine varmak anlamında kullanılır.
Kur'an'da ibret kimler için geçer?
Ayetlerde ibret, ileri görüş sahipleri, akıl sahipleri ve Allah'a derin saygı duyanlar için anılır; kıssalar ve doğa düzeni örnek gösterilir.