İsyan
Buyruğa uymayıp baş kaldırmak, bu kökün Kur'an'daki başlıca kullanımıdır. Sözlükte ise toplanıp bir arada durmak anlamı da vardır.
Köklerde ne diyor?
عصي (ESy): İki temel anlamı vardır: biri toplanıp bir arada durmak (değnek, cemaat birliği), öteki buyruğa uymayıp baş kaldırmak (masiyet).
عصي (ESy) — Bir araya gelme, toplanma (Mekâyîs): يدل أحدهما على التجمع
عصي (ESy) — Buyruğa uymamak, baş kaldırmak (masiyet) (Mekâyîs): والأصل الآخر: العصيان والمعصية
عصي (ESy) — Değnek, asa (Lisân): العصا: العود
عصي (ESy) — Müslümanların birliği, cemaat (Mekâyîs): العصا: جماعة الإسلام
عصي (ESy) — Yolcunun asasını bırakması: bir yere yerleşmek (Mekâyîs): وأزمع المقام ألقى عصاه
Tanım
Kökün sözlükte iki asıl anlamı bulunur: bir araya gelmek ve buyruğa uymayıp baş kaldırmak. Değnek ve cemaat birliği birinci anlamdan, masiyet ikinci anlamdan gelir. Kur'an'da kök, Allah'a, elçiye ya da bir emre karşı gösterilen karşı çıkışı anlatır. Ayetler isyanı sınırı çiğnemekle, kimi yerde de anne babaya saygısız ve zorba olmamakla ilişkilendirir. Karşıtı, buyruğa uyan ve itaat edendir.
Ayetlerle
Nisa 14. ayet — Allah'a ve elçisine asi olup sınırlarını çiğneyen için ateşte kalıcılık ve küçük düşürücü azap bildirilir. İsyan, sınırı çiğnemekle yan yana anılır.
Maide 78. ayet — İsrailoğulları'ndan gerçekleri örtenlerin isyan etmeleri ve sınırı çiğnemeleri nedeniyle dışlandıkları söylenir.
Enam 15. ayet — Rabbime asi olursam büyük bir günün azabından korkarım denir. Elçi kendi durumunu bir uyarı olarak ortaya koyar.
Hud 59. ayet — Ad kavminin Rablerinin ayetlerini reddettiği ve elçilerine isyan ettiği anlatılır.
Meryem 14. ayet — Yahya anne babasına karşı asi, zorba biri değildi denir. Kök burada saygısız karşı çıkışın olumsuzu olarak geçer.
Taha 93. ayet — Musa kardeşine bana mı uymadın, emrime mi asi oldun der. İsyan, bir emre uymamak olarak geçer.
Sık sorulanlar
İsyan kökü neyi anlatır?
Kökün sözlükteki iki anlamından biri buyruğa uymayıp baş kaldırmaktır. Ayetlerde Allah'a, elçisine ya da bir emre karşı çıkmak bu kökle anlatılır.
Kur'an'da isyan hangi sonuçlarla anılır?
Nisa 14'te Allah'a ve elçisine isyan edip sınırlarını çiğneyenler için küçük düşürücü azap bildirilir. Maide 78'de isyan edenlerin dışlandığı söylenir.