Kahır
Üstün gelip alt etmek. Kur'an'da kahhar ve kahir Allah'ın her şeyin üzerindeki ezici gücünü anlatır; yetimi ezmemek de bu kökle emredilir.
Köklerde ne diyor?
قهر (qhr): Yenmek ve üstün gelmek temel anlamdır; birini alçaltmak, rızası olmadan almak bundan doğar. Kahhâr, Allah'ın sıfatıdır; geri geri yürümek (kahkarâ) da bu köke bağlanır.
قهر (qhr) — Galip gelmek ve üstün olmak (Mekâyîs): تدل على غلبة وعلو
قهر (qhr) — Yenmek ve alçaltmak birlikte (Müfredât): القهر: الغلبة والتذليل معا
قهر (qhr) — Üstten tutup almak (Ayn): والقهر: الغلبة، والأخذ من فوق
قهر (qhr) — Rızası olmadan almak (Ayn): أخذهم قهرا، أي: من غير رضاهم
قهر (qhr) — Geri geri yürümek (kahkarâ) (Müfredât): والقهقرى: المشي إلى خلف
قهر (qhr) — Sert taş (Mekâyîs): والقهقر: الحجر الصلب
Tanım
Sözlükte kök anlam yenmek ve üstün gelmektir; alçaltmak ve rızası olmadan almak da buradan gelir. Kur'an'da kahhar ve kahir, tek olan Allah'ın niteliği olarak tekrar eder: kulları üzerindeki ezici güç, ortaya çıkış günündeki mülk. İnsana yönelik kullanımda ise yetimin ezilmemesi istenir. Bu iki kullanım güç sahibinin elindeki üstünlüğü hangi yöne yönelttiğine göre ayrışır.
Ayetlerle
Enam 18. ayet — Allah'ın kulları üzerinde ezici güce sahip olduğu ve hüküm ile haberdarlıkla anıldığı bildirilir.
Yusuf 39. ayet — Yusuf zindan arkadaşlarına farklı rabler mi yoksa tek ve ezici güce sahip Allah mı hayırlıdır diye sorar; tek olan ile birlikte anılır.
İbrahim 48. ayet — Yeryüzünün başka bir yeryüzüne dönüştüğü gün, insanlar tek ve ezici güce sahip Allah için ortaya çıkar.
Sad 65. ayet — Muhammed uyarıcı olduğunu söyler ve tek ezici güce sahip Allah'tan başka ilah olmadığını bildirir.
Mümin 16. ayet — İnsanlar ortaya çıktığı gün hiçbir şeyin Allah'a gizli kalmadığı ve mülkün tek ezici güce sahip Allah'a ait olduğu söylenir.
Duha 9. ayet — Yetimin ezilmemesi emredilir; kök burada güçlünün zayıf üzerinde üstünlük kurmasına karşı bir sınırdır.
Sık sorulanlar
Kahhar Allah'ın hangi niteliğini anlatır?
Ayetlerde Allah'ın kulları üzerindeki ezici gücünü ve tek olduğunu anlatır. Mülk, ortaya çıkış günü ve ilahlık söz konusu olduğunda bu isim tekrarlanır.
Yetimi ezmemek bu kökle nasıl ilgilidir?
Aynı kök yetime karşı da kullanılır ve onu ezmemek istenir. Güç ve üstünlük bir yöne kullanılırsa kahır olur; ayet bu yönün yetim aleyhine olmamasını ister.