Kalp
qlb kökünün iki temel anlamı vardır: bir şeyin halis ve en değerli kısmı ile bir şeyi bir yönden başka yöne çevirmek.
Köklerde ne diyor?
قلب (qlb): İki temel anlamı vardır: bir şeyin halis ve en değerli kısmı ve bir şeyi bir yönden öbür yöne çevirmek. Kalp, dönüş (inkılâb) ve kuyu bu köktendir.
قلب (qlb) — Bir şeyin halis ve en değerli kısmı (Mekâyîs): أحدهما يدل على خالص شيء وشريفه
قلب (qlb) — Bir şeyi bir yönden başka yöne çevirmek (Mekâyîs): والآخر على رد شيء من جهة إلى جهة
قلب (qlb) — Kalp: insanda en halis ve yüce şey (Mekâyîs): سمي لأنه أخلص شيء فيه وأرفعه
قلب (qlb) — Kalbe özgü anlamlar: ruh, bilgi, cesaret (Müfredât): ويعبر بالقلب عن المعاني التي تختص به
قلب (qlb) — Dönüp gitmek (inkılâb) (Müfredât): والانقلاب: الانصراف
قلب (qlb) — Duvarı örülmemiş kuyu (Mekâyîs): والقليب: البئر قبل أن تطوى
Tanım
qlb kökünün sözlükteki iki temel anlamı vardır: bir şeyin halis ve en değerli kısmı, ve bir şeyi bir yönden öbür yöne çevirmek. Kalp, insanda en halis ve yüce olan şey diye anlaşılır; ruh, bilgi ve cesaret gibi anlamlar da ona yüklenir. Dönüp gitmek, yani inkılâp, ve duvarı örülmemiş kuyu da aynı kökten gelir. Kur'an'da kalp, ürperen, katılaşan, kaçınan ve üzerine damga basılabilen bir iç merkez olarak, fiil kalıplarında ise dönmek anlamında geçer.
Ayetlerle
Bakara 7. ayet — Allah'ın onların kalplerinin ve kulak vermelerinin üzerine mühür vurduğu, görmelerinde bir örtü bulunduğu söylenir. Kalp burada hakikati kabul eden iç merkez olarak anılır.
Enfal 2. ayet — İnanıp güvenenler, Allah anıldığında kalpleri ürperenlerdir; ayetler okunduğunda imanları artar ve Rablerine güvenip dayanırlar. Kalp, anma karşısında tepki veren yer olarak geçer.
Tevbe 8. ayet — Üstün gelselerdi bir bağ ve yükümlülük gözetmeyecek olanlar anlatılır: ağızlarıyla razı ederler, kalpleri ise kaçınır. Ayet söz ile kalp arasındaki ayrılığı gösterir.
Enam 43. ayet — Sıkıntı geldiğinde tevazu gösterselerdi denir; fakat kalpleri katılaşmış ve yaptıkları kendilerine çekici gösterilmiştir. Katılaşma kalbin niteliği olarak anlatılır.
Maide 21. ayet — Yola çıkanlara arkalarına dönmemeleri söylenir; yoksa kaybedenler olarak dönerler. Aynı kökten gelen fiil burada kalp anlamında değil, dönmek anlamındadır.
Yusuf 62. ayet — Gençlerine sermayeleri yüklerinin içine koymalarını söyler; ahalilerine döndüklerinde anlasınlar ve geri dönsünler diye. Kök burada eve geri dönmek anlamında geçer.
Sık sorulanlar
qlb kökünün sözlükteki anlamları nelerdir?
İki temel anlamı vardır: bir şeyin halis ve en değerli kısmı, ve bir şeyi bir yönden başka yöne çevirmek. Kalp, dönüp gitmek ve duvarı örülmemiş kuyu bu anlamlardan doğar.
Kur'an'da kalp hangi hâlleriyle anılır?
Ürperen, katılaşan, kaçınan ve üzerine mühür ya da damga vurulan bir yer olarak anılır. Aynı kökün fiil kalıbı ise dönmek, geri dönmek anlamında da kullanılır.