Keyd
Keyd, bir şeyle zorlanarak uğraşmaktır; tuzak, hile ve plan anlamına gelir. Kur'an'da insanların, şeytanın ve Allah'ın planı için kullanılır.
Köklerde ne diyor?
كيد (kyd): Bir şeyle zorlanarak uğraşmak temel anlamdır; tuzak ve hile (keyd) buradan gelir. Keyd övülen bir tedbir de olabilir, kötü bir düzen de; savaş ve can çekişmek de bu köktendir.
كيد (kyd) — Bir şeyle zorlanarak uğraşmak (Mekâyîs): يدل على معالجة لشيء بشدة
كيد (kyd) — Hile, tuzak kurmak (Mekâyîs): ثم يسمون المكر كيدا
كيد (kyd) — Bir çeşit çare arama; kötü de iyi de olabilir (Müfredât): الكيد: ضرب من الاحتيال، وقد يكون مذموما وممدوحا
كيد (kyd) — Can çekişmek (Mekâyîs): هو يكيد بنفسه، أي يجود بها
كيد (kyd) — Savaş (Mekâyîs): والكيد: الحرب
Tanım
Kökün temel anlamı bir şeyle zorlanarak uğraşmaktır. Sözlükler hile ve tuzak kurmayı, çare aramayı, can çekişmeyi ve savaşı bu köke bağlar; keyd iyi de kötü de olabilen bir tedbirdir. Kur'an'da kelime kâfirlerin, kardeşlerin, Firavun'un ve şeytanın planı için geçer; Allah'ın planının da dayanıklı olduğu bildirilir. Her seferinde plan yapanın niyeti ve sonucu ayetin bağlamından anlaşılır.
Ayetlerle
Ali İmran 120. ayet — Dirençli olup korunanlara onların planlarının zarar vermeyeceği söylenir. Keyd burada düşmanların tasarladığı bir şeydir.
Nisa 76. ayet — Şeytanın planının her zaman zayıf olduğu bildirilir. Kelime, şeytanın düzeni anlamında geçer.
Araf 183. ayet — Allah'ın süre verdiği ve planının dayanıklı olduğu söylenir. Keyd, Allah'a nispet edilen bir düzen olarak da geçer.
Enfal 18. ayet — Allah'ın gerçekleri örtenlerin planını zayıflatan olduğu bildirilir. Ayet, planı kuranın başarısız olacağını gösterir.
Yusuf 5. ayet — Yusuf'un kardeşlerine rüyasını anlatmaması istenir, yoksa ona plan kuracakları söylenir. Keyd, aile içinde kurulan bir tasarıdır.
Taha 60. ayet — Firavun'un planını topladığı ve geldiği anlatılır. Kelime, hazırlanan düzeni gösterir.
Sık sorulanlar
Keyd kelimesi ne anlama gelir?
Kök, bir şeyle zorlanarak uğraşmaktır. Hile, tuzak ve plan anlamları bundan gelir; sözlükler bunun iyi de kötü de olabilen bir çare olduğunu belirtir.
Kur'an'da keyd kimlere nispet edilir?
Kâfirlere, kardeşlere, Firavun'a, şeytana ve Allah'a. Enfal 18'de Allah kâfirlerin planını zayıflatan, Araf 183'te kendi planı dayanıklı diye anılır.